سوسك حبوبات:Acanthoscelides obetectus

سوسك حبوبات:Acanthoscelides obetectus

شكل ظاهري:

طول آن حدود mm 5-3 با رنگ سبز – زرد تا زيتوني مي باشد و داراي خالهاي قهوه اي و خاكستري است . سر سياه رنگ ، پهن و كشيده است. ناحيه پيشاني از موهاي نرم نارنجي رنگ پوشيده شده است. شاخكها 11 بندي است . پيش گرده بشكل مخروط ناقص و سياهرنگ مي باشد. روي بالپوشها  نوارهاي طولي كه پهناي آنها عموما يكسان است ديده مي شود. انتهاي شكمي آن به رنگ زرد مايل به قرمز است . لارو سفيد رنگ آن پوشيده از مو بوده و تا حدود mm 4 رشد مي نمايد .

چرخه زندگي :

حشرات كامل در اواخر بهار و اوايل تابستان در مزارع لوبيا ظاهر مي شوند. اين حشرات كه بسيار كم تغذيه مي كنند ، اندكي بعد جفت گيري مي كنند. حشره ماده تخمهاي خود را بطور مجتمع روي برگ، غلافهاي در حال رسيدن مي گذارد. تخمها به رنگ سفيد شيري و بطول 6/0 ميليمتر مي باشند. بعد از باز شدن تخمها ، لاروهاي جوان بيرون مي آيند ولي قبل از نفوذ بداخل دانه ، مدتي روي غلاف به گردش مي پردازند. لارو پس از رشد كامل ، براي شفيره شدن به زير پوست دانه نزديك شده و جاي مناسبي براي خود انتخاب مي كند ، ولي قبل از شفيره شدن ، پوست دانه را به شكل دايره منظم مي برد تا موقع تبديل به حشره كامل بتواند به آساني از آن خارج شود.حشرات كامل پس از گذرانيدن دوره شفيرگي ظاهر مي شوند.  

اين حشره در بيشتر كشورهاي گرم و در مناطق معتدل اكثراً در داخل انبارها وجود دارد

نحوه خسارت :

به تمامي حبوبات بويژه لوبيا حمله مي كنند . مي توانند در حبوبات خشك انبار شده بطور مكرر توليد مثل نمايند .

سوسك لوبيا روي همه گونه هاي بقولات نمي تواند تا آخر به زندگي خود ادامه دهد، چنانچه اگر حشره ماده ، روي دانه هاي باقلا ، تخم گذاري كند فقط تعداد اندكي از لاروها خواهند توانست تا آخر به زندگي خود ادامه دهند و اغلب آنها در مرحله لاروي از بين خواهند رفت . 

شپشه دندانه دار برنج surinamensis oryzaephilus

شپشه دندانه دار برنج surinamensis oryzaephilus

 

از مهمترين آفت انباري مي باشد . حشره کامل سوسکي با بدني کشيده است . لارو حشره دراز و کشيده است و در پشت هريک از حلقه هاي بدن دو لکه تيره متقارن وجود دارد . اين حشه از مواد گوشتي و فرآورده هاي گياهي تغذيه مي کند ولي خسارت چنداني ندارد. طول عمرحشره کامل طولاني است بين 6 ماه تا 3 سال است . طول دوره رشدي حشره از تخم تا حشره کامل در شرايط مساعد حدود 28 روز است و 3 تا 4 نسل در سال دارد و در مناطق گرمسير تعداد نسل آن به 6 تا 8 نسل در سال مي رسد.

 براي مبارزه

براي ضدعفوني انبار هاي خالي مي توان از تکيبات فسفره مثل اکتليک به ميزان 1 تا 2 گم ماده موثره براي هر متر مربع به صورت محلول پاشي استفاده کرد

استفاده از قرص هاي حاوي فسفات آلومنيم و منيزيم به ميزان 5-6 قرص به ازا هر تن محصول يا 1-2 قرص به ازا هر مترمکعب فضاي باز

شپشه برنج Oryzae sitophilus

شپشه برنج  Oryzae sitophilus

 

حشره کامل سرخرطومي کوچکي به نگ قهوه اي است و روي پيش گرده از فرورفتگي هاي گرد پوشيده شده است. رنگ عمومي بال پوش ها قهوه اي تيره و روي هر بال پوش ها دو لکه بزرگ به نگ قهوه اي روشن ديده مي شود. خرطوم نرها نسبت به ماده ها ضخيم تر است و هم کوتاه تر است.

خسارت عمده حشره در درجه اول مربوط به لارو است . طول عمر حشره کامل به طور متوسط 4 تا 5 ماه است و تعداد تخم هاي گذاشته شده 400 تا 576 عدد مي باشد.

براي مبارزه براي ضدعفوني انبار هاي خالي مي توان از تکيبات فسفره مثل اکتليک به ميزان 1 تا 2 گم ماده موثره براي هر متر مربع به صورت محلول پاشي استفاده کرد

استفاده از قرص هاي حاوي فسفات آلومنيم و منيزيم به ميزان 5-6 قرص به ازا هر تن محصول يا 1-2 قرص به ازا هر مترمکعب فضاي باز

سوسك كلرادو يا سوسك برگخوار سيب زميني Leptinotarsa decemlineata

سوسك كلرادو يا سوسك برگخوار سيب زميني Colorado potato beetle

Leptinotarsa decemlineata

(Col.: chrysomelidae)

معرفي آفت

اين آفت بومي كشور آمريكا مي باشد و سالها قبل در شيب شرقي سلسله جبال راكي Rocky روي گياه بومي buffalo-fur با نام علمي Solanum rostratum زندگي مي كرده است. ولي از سال 1859 به بعد كه زراعت سيب زميني در آمريكا رواج يافت آفت سيب زميني گرديد و سوسك تمايلي به تغذيه و تخمريزي روي گياه هرز ميزبان نشان نداد. در سال 1877 همراه با غده هاي آلوده به اروپا آورده شد. سپس در سال 1922 در شهر بردو فرانسه حالت طغياني به خود گرفت و بعد از چندين سال قسمتهاي زيادي از اروپاي مركزي و شرق اروپا را مورد تهاجم قرار داد. در ايران سوسك كلرادو براي اولين بار در شهرستان ارديبل در سال 1363 گزارش گرديد. در آن سال زراعتهاي سيب زميني در سطح 9 هزار هكتار سمپاشي شد.

سوسك كلرادو طالب آب و هواي معتدل و زمستان سرد است. حرارت بالاتر از 5/11 درجه سانتي گراد براي نشو و نماي سوسك مؤثر شناخته شده است. تخم در حرارت كمتر از 12 درجه سانتيگراد تفريخ نمي شود و حرارت بالاتر از 35 درجه سانتي گراد تخم و لاروها را مي كشد و سوسكها براي فرار از گرما به داخل خاك پناهنده مي شوند. اين آفت علاوه بر سيب زميني روي گوجه فرنگي،‌ بادمجان، توتون، فلفل فرنگي و عده زيادی از گياهان هرز مي تواند تغذيه كند.





زيست شناسي:

زمستان را به صورت حشره كامل در داخل خاك و در اعماق مختلف آن سپري مي كند. در اوايل بهار كه حرارت خاك در بستر سوسك به حدود 12 درجه سانتي گراد رسيد از محلهاي زمستان گذران خارج و شروع به فعاليت مي كند. در شهرستان اردبيل خروج سوسكهاي زمستانه معمولاً از اواخر فروردين تا اوايل ارديبهشت ماه مي باشد. سوسكها در ابتداي خروج 3-2 روز در سطح خاك استراحت كرده سپس در هواي گرم و آفتابي شروع به فعاليت و پرواز مي كنند. حشرات كامل بعد از يك تغذيه كافي از جوانه ها و برگها كه معمولاً چند روز طول مي كشد در ساعات گرم و آفتابي روز به جفت گيري پرداخته،‌سپس حشره ماده تخمهاي خود را در دستجات 80-20 تائي در سطح زيرين برگها قرار مي دهد. يك سوسك زمستانه ممكن است تا 2400 عدد نيز تخم بگذارد. تخمها در حرارت 25-20 درجه سانتي گراد طي 6-4 روز و در حرارت پائين تر طي 3-2 هفته تفريخ مي شوند و در حرارت بالاتر از 35 درجه خشك شده و نازا مي شوند. اين حشره داراي 4 سن لاروي است و تا ابتداي شفيره شدن 4 نوبت پوست عوض مي كند. دورة لاروي حدود 15 روز طول كشيده و سپس لارو در داخل خاك در گهوارة گلي و در عمق 10-3 سانتي متري تبديل به شفيره مي شود. شفيرگي حدود 20 روز به طول مي انجامد. نسل اول اين آفت حدود 45 روز به طول مي انجامد. در اردبيل سوسكهاي نسل اول از دهة اول تير ماه به بعد از شفيره خارج و در ساعات گرم روز به تدريج در خاك ديده مي شوند. قسمت عمده اي از جمعيت سوسكهاي نسل اول به زير خاك رفته و در عمق 25-10 سانتي متري يا بيشتر، دورة استراحت دراز مدت 3-1 ساله را مي گذرانند. اما عده اي نيز به دورة استراحت نرفته و در سطح زراعت باقي مانده، جفت گيري و تخم ريزي مي نمايند و نسل دوم آفت را مي سازند. طرز تغذيه و رشد و نمو افراد نسل دوم مشابه با نسل اول آفت مي باشد و حشرات كامل در اواخر تابستان و اوايل پائيز به دياپوز رفته و همان گونه زمستان را در درون خاك سپري مي كنند. اين آفت در ديگر نقاط دنيا 4-1 نسل در سال دارد.

کنترل:

کنترل زراعي:

· در شهرستانهاي اردبيل در سالهائي كه قيمت محصول ارزان و هزينه هاي زراعي برابر قيمت فروش محصول است سيب زميني در مزرعه رها شده و يا با دقت جمع آوري نمي گردند. بقاياي غده هاي سيب زميني در بهار آينده جوانه زده و سبز مي شود و چنانچه قبل از تخم ريزي سوسكها، كنده و معدوم نگردد، كانون نشو و نماي آفت مي شود. اما در سالهائي كه قيمت سيب زميني گران است كشاورز به منظور سود زراعي بيشتر تا چند سال پي در پي در يك زمين، سيب زميني مي كارد و چون گياه سودآور ديگري هم طراز سيب زميني در منطقه وجود ندارد تناوب زراعي رعايت نمي شود. در نتيجه خسارت آفات بالا مي رود. بنابراين جمع آوري و حذف بقاياي آلوده و تناوب زراعي در امر مبارزه بسيار مهم مي باشد.

· برداشت بعد از دگردیسی حشرات(برداشت دیر)

· اجرای عملیات قرنطینه ای.

دشمنان طبيعي:

· قارچ Beaveria bassiand دشمن لارو، شفيره و حشره كامل

· سن شكارگر Rhinocoris punctiventris از خانوادة Reduviidae شكارچي حشرة كامل.

· بالتوري Chrysopa Carnea (Chrysopidae). لارو آن از تخم تغذيه مي كند.

کنترل شیمیایی

1. فوزالن(زولون) EC 35% و 2لیتر در هکتار

2. اندوسولفان(تیودان) EC35% و 2- 1لیتر درهکتار

3. تیودیکارب(لاروین) DF 80% یک کیلوگرم در هکتار.

بيد سيب زميني Phthorimaea operculella

بيد سيب زميني Potato tuber moth

Phthorimaea operculella

(Lep.: Gelechiidae)

اهميت اقتصادي:

بيد سيب زميني در مناطق حاره علاوه بر مزارع در انبارها نيز به سيب زميني خسارت مي زند. اين آفت در مرحلة لاروي از گياهان خانوادة بادمجانيان تغذيه مي كند. ميزبانهاي زراعي اين آفت به ترتيب اهميت تنباكو، بادمجان، سيب و گوجه فرنگي مي باشد. گياهان هرز ميزبان آفت در ايران محدود به تاج ريزي Solanum nigrum و داتوره Datura stramonium مي باشد. اين آفت يك آفت قرنطينة داخلي است و در فارس، خوزستان، اصفهان، كرمان، كرج انتشار دارد.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت لارو در داخل غده هاي سيب زميني مي گذراند و در اوايل بهار تبديل به شفيره و حشره كامل خارج، جفت گيري و تخم ريزي مي نمايد. تخم ريزي پراكنده و انفرادي است و در اندامهاي هوايي گياه ميزبان صورت مي گيرد. در بوته سيب زميني، تخم ريزي پروانه با گياهان زراعي ميزبان ديگر تفاوت دارد. بدين معني كه در ابتداي رويش گياه تا ظهور گل بوته سيب زميني، تخم ريزي در اندامهاي هوايي گياه و پس از تشكيل غده ها در خاك، در كنار چشمك روي غده ديده مي شود. در اندامهاي هوائي گياه، لارو پس از خروج از تخم در پشت برگ، كنارة رگبرگ را سوراخ مي كند و به داخل صفحه برگ مي رود و در فاصلة بين دو پوستة غشاء روئي و غشاء زيرين برگ مواد سبزينه برگ را مي خورد و برگهاي آفت زده، لكه هاي سفيدي شبيه به تاول دارد.

در غده سيب زميني صدمات لارو در مقايسه با برگ تفاوت دارد. در غده، لارو زير پوست رفته دالان مستقيم يا پيچ و خم دار مي سازد و به تدريج كه لارو به سنين بالاتر مي رود داخل دالان را با فضولات و مواد جويده شده پر مي نمايد. دالان پر شده از فضولات رنگ قهوه اي شبيه چوب پنبه دارد. لاروهاي درشت به داخل غده هم مي روند و از محتويات داخل غده تغذيه مي كنند.

5 سن لاروي دارد. در سن پنجم لاروي اندازه و قطر بدن لارو به سرعت بزرگ مي شود و در خاتمة دورة لاروي از غده خارج مي شود. اين لارو كامل بوده و در سطح خاك يا در اندامهاي هوائي گياه ميزبان پيله ابريشمي تنيده و در داخل آن به شفيره و سپس پروانه مي شود. در موقع تنيدن پيله، لارو كامل روي پيله را با مخلوطي از فضولات و مواد زايد و يا خاك آغشته كرده و مي پوشاند. در برخي موارد لارو پس از رشد كامل همراه با غده به انبار منتقل مي شود و روي كيسه يا قفسه هاي داخل انبار به شفيره تبديل مي گردد. با توجه به مطالب گفته شده بيد سيب زميني خسارت خود را از مزرعه شروع كرده و به انبار ختم مي گردد. اين حشره در سال 6 نسل دارد كه فاصله نسلها در تابستان يك ماه، در زمستان 4 ماه و در بهار و پائيز 2 ماه مي باشد. در مناطق حاره اين حشره بين 13-12 نسل دارد. خسارت اين آفت روي برگهاي توتون و گوجه فرنگي تا 70% گزارش شده است. در استان فارس خسارت اندامهاي هوايي سيب زميني برخي اوقات به 90% مي رسد.

کنترل:

الف- مزرعه:

1-در منطقه فارس اگر كشت سيب زميني در اواسط اسفند ماه شروع و برداشت در اواخر خرداد ماه خاتمه يابد خسارت آفت ضعيف و آلودگي غده ها كم مي باشد.

2-پنج تا شش هفته بعد از كشت پاي بوته هاي سيب زميني خاك داده شود كه حشره كامل قادر به تخمريزي روي غده ها نشود. در ضمن پس از آبياري سله شكني انجام مي گيرد. چون در هنگام آبياري به خصوص نوبت اول سطح پشته ها فرسايش نموده و در زير ترك خوردگي ايجاد شده كه دسترسي پروانه ها به غده ها داخل خاك سهل و آسان مي گردد.

3-از بين بردن بقاياي گياهي.

4- کشت ارقام زودرس

5- شخم عمیق پس از برداشت

ب- انبار:

1- شيوة انبارداري صحيح.

2- پائين نگه داشتن درجه حرارت بين 4 تا 6 درجه سانتي گراد.

3- عدم انتقال غده هاي آلوده به انبار.

4- استفاده از تله های فرمونی و نوری در انبار برای شکار پروانه ها

سرخرطومی برگ یونجه Hypera postica

سرخرطومی برگ یونجه Hypera postica

(Col.: Curculionidae)

از آفات مهم يونجه مي باشد كه اگر با آن مبارزه قاطع نشود چين اول يونجه را به كلي نابود مي كند. خسارت اين آفت به علت تغذيه لاروهاي آن از برگ و جوانه هاي انتهائي يونجه است. حشرات كامل نيز از برگ و ساقه يونجه تغذيه مي كنند. ولي خسارت عمده توسط لاروهاي سن 3 و 4 مي باشد و مزارع شديداً آلوده از دور به نظر سفيد مي رسد.

زيست شناسي:

سرخرطومي برگ يونجه در نواحي سردسير و كوهستاني زمستان را به صورت حشره كامل در داخل بقاياي يونجه در خاك و ساير پناهگاهها مي گذرانند (در نواحي دشت زمستان گذراني به صورت تخم در ساقة‌ يونجه مي باشد). در بهار وقتي كه متوسط درجه حرارت روزانه به 17 درجه سانتي گراد رسيد از پناهگاههاي خود خارج، جفت گيري و تخم ريزي صورت مي گيرد. تخمگذاري بدين صورت است كه حشره كامل ساقه هاي جوان را انتخاب،‌ ابتدا بوسيله خرطوم سوراخي در بافت ساقه ايجاد و سپس تخمگذاري مي كند. تعداد تخمها در هر ساقه از 3 تا 60 عدد متغيرمي باشد. پس از تخمگذاري حشره ماده مدخل سوراخ را با ماده قهوه اي رنگي مي پوشاند و بهمين دليل تخمگذاري سر خرطومي يونجه در روي ساقه ها اغلب به آساني قابل تشخيص است. طول دوران جنيني بست به شرايط مختلف 15-5 روز طول مي كشد و لاروهاي سن اول بوسيلة سرپوشي كه در قسمت بالاي تخم قرار دارد خارج مي گردد. لاروهاي سن اول ابتدا از جوانه ها و برگهاي لطيف يونجه تغذيه كرده و در سنين بعدي از ساير برگها تغذيه و برگها را مشبك و سوراخ سوراخ مي كند. در حمله هاي شديد برگها خشكيده و گاهي به علت فقدان كلروفيل مزرعه از دور سفيد رنگ به نظر مي رسد. فعاليت لاروها بيشتر در ساعات خنك روز صورت مي گيرد. طول دوران لاروي حدود 35-30 روز و داراي 4 سن لاروي است. لارو پس از رشد كامل در روي برگ و يا در بين چند برگ يونجه پيله تنيده و به شفيره تبديل مي شود. طول دوران شفيرگي 12-3 روز مي باشد. پس از دوران شفيرگي حشره كامل ظاهر و چند روزي در داخل پيله مانده و سپس پيله را سوراخ كرده و از آن خارج مي شود. اين حشره ممكن است تا 3 نسل در سال داشته باشد.

کنترل:

دشمنان طبيعي (Hym.: Ichneumonidae) Bathyplectes anurus

پارازيتوئيد لارو(hym.: Ichneumonidae)Bathyplextes Curculionis



يكي از راههاي مبارزه با اين آفت جلو انداختن تاريخ برداشت در چين اول است چون بيشتر خسارت متوجه چين اول يونجه مي باشد.

در مناطقي كه حشره زمستان را به صورت تخم سپري مي كند چراي پائيزه و يا سوزانيدن سطحي مزرعه يا شعله افكن به شدت از تراكم آفت مي كاهد.

کنترل شیمیایی:

1. اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1لیتر در هکتار

2. فوزالن(زولون) EC35% و 2.5 لیتر در هکتار

3. مالاتیون EC57% و 3لیتر در هکتار؛ وقتی مصرف به صورت« تر» است استفاده شود.

4. فن والریت EC20% و 1لیتر در هکتار.

سر خرطومي ریشه برنج Hydronomus sinuaticollis

سر خرطومي ریشه برنج Hydronomus sinuaticollis

(Col.: Curculionidae)

معرفي آفت

سرخرطومي برنج اولين بار در سال 1348 از مزارع برنج منقطه ممسني فارس توسط “مهندس شرفه” جمع آوري شد و در حال حاضر از استان هاي فارس و خوزستان گزارش شده است. حشرات بالغ شبها از برگها و روزها در پاي بوته از ساقه تغذيه مي كنند. عمدة خسارت توسط لاروها به ريشه برنج وارد مي شود و در نتيجه تغذيه ريشه ها كوتاه زرد قهوه اي يا قهوه اي تيره و نهايتاً بوته زرد رنگ مي شوند.

آفت مذكور علاوه بر برنج به مَرغ و يك نوع شبدر وحشي به نام Trifolium sp. كه در كرتهاي برنج و اطراف مزرعه مي رويند. حمله كرده و از آنها نيز تغذيه مي نمايند.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت لارو در عمق 30-25 سانتي متري مزارع برنج به سر مي برد و در بهار پس از شفيره شدن، حشرات كامل در اوائل خرداد ماه ظاهر مي گردند. حشرة ماده بعد از جفت گيري با حشرة نر، تخمهاي خود را به صورت انفرادي در محل طوقه برنج قرار مي دهد. دورة جنيني حدود 10 روز به طول مي انجامد، سپس لاروها خسارت مي زنند.

دورة لاروي حدود 23-18 روز به طول مي انجامد. لارو كامل در سنين آخر حفره هائي از گل در اطراف ريشه درست مي كند و در آن تبديل به شفيره مي شود. دورة شفيرگي حدود 10-8 روز به طول مي انجامد و حشرات كامل نسل اول در اواسط مرداد ماه ظاهر مي گردند كه در اواسط شهريور ماه جفت گيري و سپس تخم ريري مي نمايند و لاروهاي حاصله از اين تخمها از اواسط مهر ماه به بعد در عمق 30-25 سانتي متري خاك زمستان را مي گذرانند. يك نسل در سال دارد.

مبارزه:

1-بهترين و مؤثرترين راه “آيش و تناوب زراعي (با محصولات علوفه اي يا جاليزي) مي باشد.

2-شخم زمين اصلي قبل از انتقال نشاء ها نيز در كاهش جمعيت آفت موثر است

كرم سبز برگخوار برنج Naranga aenescens

كرم سبز برگخوار برنج Naranga aenescens

(Lep: Noctuidae)

 

معرفي آفت

اين پروانه آفت نسبتاً مهم در خاور دور (چين، ژاپن، كره، تايوان و…) است كه بومي ايران نبوده و به نظر مي رسد در اوائل دهة 1350به شمال ايران وارد شده است.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت شفيره در بين برگها و ساقه هاي باقيمانده در زمين و همچنين روي بقاياي پوستة برنج مي گذراند. شفيره ها درست به اندازة شلتوك برنج مي باشند و لذا خرمن كوبي ماشيني پس از برداشت باعث مرگ و مير آنها نمي شود. اين شفيره ها همراه شلتوك به انبارهاي برنج مي روند و گاهي تا برداشت محصول سال بعد در انبار مي مانند. در بهار پس از پاشيدن بذر جوانه زدة برنج در خزانه ها، پروانه هاي نر و ماده ظاهر شده و پس از جفت گيري، پروانه هاي ماده تخمهاي خود را به طور منفرد و يا به صورت دسته اي روي برگ و يا زير آن مي گذارند. دسته هاي تخم اكثراً شامل 3-2 تخم مي باشند و در بيشتر موارد روي برگهاي انتهائي گياه گذاشته مي شوند. تخمها كروي و به شكل ميوه انار با خطوط طولي مي باشند.

تخم ابتدا زرد رنگ سپس تيره مي شود. لاروهاي جوان كم تحرك بوده و از پارانشيم رويي برگ تغذيه مي كنند و سبب بوجود آمدن لكه هاي طولي باريك و زرد رنگ مي گردند. لاروهاي سنين بالا از حاشيه برگ شروع به تغذيه كرده و از تمام قسمتهاي آن به استثناي رگبرگ اصلي تغذيه مي نمايند. حالت مفرس به برگ مي دهند در حالي كه در تراكم فقط رگبرگ اصلي برگها باقي مي ماند. لاروها در هنگاه راه رفتن حركات موجي دارند به همين دليل آن را “Semilooper” مي نامند. لاروهاي سن 5 با چسبانيدن برگها به همديگر پيله اي ساخته و درون آن به شفيره تبديل مي شوند. اين حشره علاوه بر برنج از علفهاي سوروف و شال دم نيز تغذيه مي نمايد و 3 نسل در سال دارد.

کنترل:

سن Andrallus Spinidens از لاروهاي اين آفت تغذيه مي نمايد.

مبارزه شیمیایی:

1- کارباریل WP85%و2-3 کیلوگرم در هکتار بمحض مشاهده اولین علائم خسارت

2- تری کلر فن SP80% و 1 کیلوگرم در هکتار بمحض مشاهده اولین علائم خسارت

3- مالاتیون EC 57%و 2 لیتر در هکتار بمحض مشاهده اولین علائم خسارت

كرم ساقه خوار برنج Chilo suppressalis

كرم ساقه خوار برنج Chilo suppressalis

(Lep.: pyralidae)

معرفي آفت

در تمام مناطق برنج كاري استان هاي گيلان، مازندران، گرگان و همچنين اصفهان وجود دارد. علائم خسارت آفت به دو صورت مي باشد: 1-اگر گياه جوان مورد حمله قرار گيرد ابتدا برگ مياني آن زرد شده و كم كم خشك مي شود كه اصطلاحاً به آن Dead heart گويند. 2-در صورتي كه حمله آفت مصادف با زمان خوشه كردن و گل دادن باشد، دانه در خوشه تشكيل نشده و منجر به خشكي خوشه مي گردد كه به آن اصطلاحاً White head گويند. مرحله اول خسارت را نسل اول آفت بوجود مي آورد. در اين مرحله با رشد ساقه هاي جانبي گياه در مقابل آفت عكس العمل نشان داده و حتي المقدور از كاهش محصول جلوگيري مي شود. در مرحله دوم خسارت گياه تقريباً در پايان مرحله رويش است و امكان ترميم خسارت از طريق رشد ساقه هاي جانبي ديگر وجود ندارد. ساقه هاي آلوده به آفت در اين موقع در اثر وزش باد شكسته و باعث خراب شدن و از بين رفتن ساقه هاي مجاور مي گردند.

علاوه بر برنج در موقع برداشت محصول و هنگامي كه ساقه هاي برنج كاملاً خشك مي شود بسياري از لاروهاي آفت از اين ساقه هاي خشك به طرف علفهاي هرز حاشيه مزرعه مهاجرت نموده و از آنها تغذيه مي نمايند.

زيست شناسي:

زمستان را به صورد لارو كامل در داخل ساقه هاي خشك برنج و يا علفهاي هرز اطراف مزرعه به سر مي برد. در شرايط مساعد وقتي كه درجه حرارت به 10 درجه سانتي گراد مي رسد لاروهاي سن آخر تبديل به سفيره مي شوند. اولين شفيره هاي حاصل از لاروهاي زمستاني در دهة اول ارديبهشت ماه مشاهده شده اند. دورة شفيرگي 10-6 روز سپس حشرات كامل خارج مي شوند. اولين پروانه هاي آفت در شرايط گيلان از حدود 20 ارديبهشت ماه ظاهر مي شوند و اوج پرواز آنها در دهة دوم خرداد صورت مي گيرد. فعاليت آنها در شب بوده و روزها در سايه و روي برگ و ساقه برنج و علفهاي هرز به استراحت مي پردازند. پروانه هاي نر و ماده 24 ساعت پس از خروج جفت گيري و حشره ماده تخمهاي خود را به صورت دسته اي روي ساقه و برگ قرار مي دهد طول دورة جنيني حدود 11-5 روز مي باشد. لاروسن اول پس از تفريخ ابتدا از پارانشيم برگ تغذيه كرده و سپس با ايجاد سوراخي از محل غلاف برگ وارد ساقه مي شود. لاروها پس از مدت 37-21 روز كه در داخل ساقه برنج تغذيه نمودند سوراخ بزرگي جهت خروج پروانه در ساقه ايجاد مي نمايند و سپس به شفيره تبديل مي شوند و هفت روز بعد پروانه هاي نسل دوم (بهاره) خارج مي گردند كه اين زمان در گيلان مصادف با اواسط تيرماه مي باشد. اگر پروانه هاي اين نسل قبل از پايان تيرماه تخم ريزي كرده باشند مي توانند نسل ديگري را در شهريور ماه بوجود آورند در غير اينصورت كليه لاروهائي كه در اوايل مرداد به بعد بوجود مي آيند پس از كامل شدن به دياپوز رفته و زمستان را بدين صورت مي گذرانند. بنابراين 3-2 نسل در سال دارند.

کنترل:

الف- کنترل زراعي پائيزه و زمستانه:

1-دو محصول برنج بايد حتي المقدور از پائين و نزديك طوقه گياه صورت گيرد تا هر چه ممكن است لارو كمتري در مزرعه باقي بماند.

2-خوشه هاي بريده شده را به مدت چند روزي روي زمين در همان مزرعه نگه دارند تا خشك شده و سپس با خرمن كوبهايي كه كلش را كاملاً خرد مي كنند به صورت كاه گندم در آورند تا هر چه لارو در داخل ساقه مانده له شده و از بين برود.

3-كاه و كلش باقي مانده در مزرعه را با دقت كامل بسوزانند چون محل زمستان گذراني حشره است. در اين رابطه كشت دوباره مزارع برنج با شبدر برسيم مفيد گزارش شده است.

4-زمين شخم زده را با آب تخت نمايند، اين عمل مدتها براز زارعين در زمستان اجباري بود ولي اخيراً پافشاري نمي شود.

5-علفهاي هرز حاشيه مزارع قبل از شال تسبيح، ني، اويار سلام. قياق، سوروف، خرواش، بندواش، قميش و… را كه پناهگاه لارو در زمستان مي باشند كنده و بسوزانند.

6-از خزانه هاي برنج همه روزه بازديد كرده تا چنانچه پروانه تخم ريزي كرده باشند برگهاي آلوده را چيده و از بين ببرند.

7-جلوگيري از انتقال نشاء هاي آلوده به زمين اصلي و همچنين رعايت تناوب زراعي.

ب- رعايت مقررات قرنطينه داخلي، خودداري از حمل و نقل كاه و كلش و نشاء از مناطق آلوده به مناطق غير آلوده.

ج- كشت واريته هاي مقاوم به كرم ساقه خوار، در كشور ما واريتة چنپا در مقايسه با آمل ها، خيلي كمتر از اين آفت صدمه مي بيند. اصولاً واريته هاي دیررَس مانند آمل بيشتر خسارت مي بينند.

د-دشمنان طبيعي:

1-زنبور پرازيتوئيد تخم از خانوادة Trichogrammatidae:

*

Trichogramma maidis
*

Trichogramma pintoi
*

Trichogramma rhenana

امروزه زنبورهاي پارازيتوئيد تخم از جنس تريكوگراما را روز ميزبانهاي واسط نظير تخم پروانه بيد آرد و تخم پروانه بيد غلات در انسكتاريم ها پرورش داده و به تعداد زياد بر عليه تخم ساقه خوار برنج رها مي كنند.

2- زنبور پارازيتوئيد لارو Apanteles از خانواده Braconidae.

3- قارچ Beauveria bassiana روي لاروها و شفيره هاي آفت فعاليت مي نمايد.

4- سن Andrallus spinidens نيز بطور طبيعي از لاروهاي كرم ساقه خوار و برگخوار برنج تغذيه مي نمايد

مبارزه شیمیایی :

1- لیندین WP25% و50 گرم در 100 متر مربع(خزانه) ، فقط 1 نوبت

2- دیازینون G 10%و،15 کیلوگرم در هکتار

3-دیازینون G 5% و 30 کیلوگرم در هکتار

4- کارتاپ G 4% و 30 کیلوگرم در هکتار

5- فیپرونیل G 0.2%و 20 کیلوگرم در هکتار

6- فنیتریتیون EC50%و1.5 لیتر در هکتار

7- دیازینون EC60%و 1 لیتر در هکتار

كرم سرخ پنبه Pectinophora gossypiella

كرم سرخ پنبه Pectinophora gossypiella

(Lep: Gelechiidae)

Pink cotton boll worm

معرفي آفت

اين حشره اولين بار از هندوستان گزارش گرديده و در ساير كشورهاي همجوار مانند پاكستان و افغانستان انتشار دارد. اين آفت در نواحي جنوبي كشور (سيستان و بلوچستان) احتمالاً وجود دارد ولي گزارش دقيقي از آن در دسترس نيست.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت لارو سن آخر در داخل بذر به صورت دياپوز بسر مي برد. برخي اوقات زمستان را در زير خاك مي گذراند. گاهي اوقات لارو تا 2.5 سال در داخل بذر به صورت وقفه بسر مي برد. در شرايط مساعد به شفيره و حشره كامل تبديل مي شود. انتشار اين آفت بيشتر از طريق حمل بذرهاي پنبه از كشوري به كشور ديگر صورت مي گيرد. حشره ماده پس از جفت گيري تخمهاي خود را به صورت دسته اي يا منفرد روي گياهان خانوادة پنيركيان Malva Ceae و مخصوصاً‌ روي قوزه جوان قرار مي دهد. 6-4 روز بعد لاروهاي جوان بيرون آمده و از رگبرگها و قسمتهاي داخلي قوزه و مغز پنبه دانه تغذيه مي كنند. سه الي چهار هفته بعد رشد لارو كامل شده و مجدداً تبديل به شفيره و پروانه مي گردد. ممكن است تا چندين نسل در سال داشته باشد.

کنترل:

رعايت موارد قرنطينه اي و اقدامات جدي براي جلوگيري از ورود بذر پنبه از كشورهاي آلوده.

كرم خاردار پنبه Earias insulana

كرم خاردار پنبه Spiny cotton bollworm

Earias insulana

(Lep: Noctuidae)

معرفي آفت

اين آفت نه تنها به گياهان زراعي پنبه، كنف و باميه حمله مي كند بلكه به گياهان قوزك يا شغال كنف، يا بنگ كنف يا كنف وحشي Hibiscus trionum، گاو پنبه يا شال پنبه سا شال كنف يا ديو كنف Abutilon aviennae، انواع ختمي (Althaea)، پنيرك يا توله Malva sp. از خانوادة Malvaceae يا پنير كيان و همچنين به گياه خرقوزك Carchorus olitorius از خانوادة Tiliaceae حمله كرده و خسارت مي زند. كرم خاردار پنبه در ابتداي فصل كه هنوز گل و قوزه هاي پنبه ظاهر نشده اند از جوانه انتهائي تغذيه و وارد ساقه مي شود و تا چند سانتي متري انتهاي ساقه كه نرم و ترد است پيشروي مي نمايد و سبب خشكيدگي سر شاخه مي شود. در بوته هائي كه به اين ترتيب مورد حمله قرار مي گيرند، جوانه هاي جانبي از زير قسمت جوانه انتهائي ظاهر شده و شاخه هاي جانبي را بوجود مي آورند و بوته حالت پهن تري به خود مي گيرد. اما پس از ظهور گل و غنچه ها و قوزه ها كرم خاردار به اين اعضاء حمله كرده و آسيب وارد مي كند. خسارت كرم خاردار پنبه از چند جنبه داراي اهميت است. اين آفت چون از بذر دانه تغذيه مي كند سبب ضايعاتي قابل توجه به مزارع پنبه بذر مي گردد. ثانياً كرم خاردار به دنبال دستيابي به بذر دانه پنبه از الياف حجره هاي درون قوزه عبور كرده و باعث قطع الياف مي گردد. همچنين فضولات لارو در روي الياف محيط مساعدي براي رشد قارچهاي دوده اي بوجود آورده و الياف را كثيف و نامرغوب مي نمايد.

اگر چنانچه گل و قوزه هاي جوان مورد حمله قرار گيرند ريزش كرده و چنانچه قوزه هاي رسيده مورد حمله قرار گيرند يا اينكه اصلاً باز نمي شوند و اگر باز شوند قسمتي از قوزه باز شده و قسمت خسارت ديده باز نشده و معمولاً قابل برداشت نمي باشد.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت شفيره در داخل پيله مي گذراند. در مناطق گرمسيري جنوب كشور در زمستان به تمام حالات تخم، لارو و شفيره مشاهده مي شود. فعاليت نسل اول بيشتر روي ميزبانهاي وحشي و در نسلهاي بعدي روي پنبه انجام مي شود. بروز آفت در مزارع پنبه قبل از ظهور غنچه و گل مشاهده مي شود و در اين موقع پرواز آفت در جوانه انتهائي بوتة جوان پنبه تخم ريزي مي كند. تخمها به صورت تك تك قرار داده مي شود و تعداد تخم از 500-400 عدد براي هر حشره متغير مي باشد. لارو آفت پس از خروج از تخم داخل ساقه انتهائي شده و دالان كم عمقي به طول 3-2 سانتي متر مي سازد. صدمات لارو آفت اغلب با صدمات لارو كرم قوزه اشتباه مي گردد. گاهي لارو ساقه پنبه را سوراخ كرده و قست بالاي شاخه را مي خشكاند. در بوته هاي آفت زده فواصل بين شاخه هاي ميوه دهنده در محل آفت زدگي كوتاه مي گردند. پس از خاتمة نشو و نماي لاروي كرم خاردار از دالان خارج شده و در انتهاي شاخه لاي جوانه ها و برگها تبديل به شفيره مي شود و پس از مدتي پروانه خارج مي گردد. در صورتي كه بوته پنبه داراي گل و غنچه باشد تخمريزي پروانه روي اعضاء ميوه دهنده و جوانه هاي انتهائي به خصوص روي براكته گل و غنچه مشاهده مي شود. لارو آفت پس از خروج از تخم در جستجوي غنچه و قوزه مدت كوتاهي به حالت سرگردان به اطراف مي رود و در اين نسل و نسلهاي بعد اعضاء ميوه دهنده را مورد حمله قرار مي دهد. در اواخر تابستان و اوايل پائيز كه بوته مجدداً شاخه هاي جوانتري مي دهد لارو آفت گاهي از جوانه انتهائي تغذيه و رأس شاخه جوان را سوراخ كرده و به داخل ساقه مي رود. كرم خاردار پنج سن لاروي داشته و چهار نوبت پوست عوض مي كند. لاروهاي سنين 3-1 معمولاً‌ با استفاده از ترشحات آب دهان كه در مجاورت هوا تبديل به تار مي شود. در موقع ضرورت از محل استقرار آويزان شده و از شاخه اي به شاخه ديگر نقل مكان مي نمايند. در شرايط مناسب يك عدد لارو ممكن است چند عدد غنچه و يا 4-2 قوزه جوان را مورد حمله قرار دهد. سوراخ دخولي لارو در جوانه ها اغلب يك عدد و در قوزه ممكن است 4-2 عدد باشد.

لارو كرم خاردار پس از خاتمه نشو و نما از محل تغذيه بيرون آمده و روي جوانه انتهائي اطراف كاسبرگ سطح قوزه، اطراف براكته متصل به دم قوزه روي شاخه، داخل قوزه هاي باز شده، لاي برگهائي كه روي زمين ريخته اند و گاهي در سطح خاك در داخل پيله اي تبديل به شفيره مي شوند. مدت نشو و نماي يك نسل آفت در تابستان حدود يك ماه، در بهار و پائيز به طور متوسط 60-50 روز و در زمستان 4 ماه به طول مي انجامد. در خوزستان 8-7 نسل، در گرگان و مازندران 8-6 نسل و در خراسان 6 نسل در سال دارد.

کنترل:

1-تاريخ كاشت: كاشت زودتر پنبه و برداشت زودتر آن در پائيز اغلب سبب مي شود كه در موقع ظهور آفت گياه بتواند خسارت را تحمل نمايد.

2-زير خاك نمودن بقاياي پنبه با شخم عميق پائيزه.

3-دفع علفهاي هرز و ميزبانان آفت در اطراف مزرعه.

کنترل شیمیایی:

1. کارباریل(سوین) WP85% و3 کیلوگرم در هکتار 2- 1 نوبت

2. آزینفوس متیل(گوزاتیون) EC20% و5 لیتر در هکتار.

مگس چغندر Pegomyia betae

مگس چغندر Pegomyia betae

(Dip.: Anthomyiidae)

معرفي آفت

در اكثر چغندركاريها وجود داشته و لارو آن از گياهان زراعي بيشتر به چغندر و اسفناج و از علفهاي هرز اغلب به سلمه و ترشك و ساير علفهاي هرز خانوادة Chenopodiaceae حمله مي كند. لاروها داخل برگ چغندر مي شوند و از قسمت گوشتي سبز بين دو اپيدرم زيري و رويي برگ تغذيه مي كنند. لاروها در ابتدا توليد دالانهائي مي كنند كه به تدريج در اثر تغذيه به هم متصل شده و لكه هاي سفيد بزرگي در برگ توليد مي شود. قسمتهاي آلوده مانند تاول باد مي كنند و زرد رنگ مي گردند و در نتيجه برگها خشكيده و از بين مي روند.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت پوياريوم (شفيره) در خاك به سر مي برد و در بهار پس از گرم شدن هوا حشرات كامل ظاهر شده و ماده ها تخمهاي خود را در پشت برگهاي گياه ميزبان در دسته هاي 10-5 عددي به دنبال هم قرار مي دهند. تخمها در مدت 5-2 روز باز شده و لاروها از همان محل شروع به تغذيه مي نمايند. طول مدت زندگي لاروي از يك تا سه هفته بر حسب شرايط محيط متغير است. لاروها پس از سه بار تغيير جلد، در خاك تبديل به شفيره مي گردند و پس از 3-2 هفته مگس هاي نسل دوم ظاهر مي گردند. اين آفت بر حسب شرايط محيط 4-2 نسل در سال دارد.

کنترل:

1- شخم عميق بعد از برداشت محصول براي از بين بردن شفيره ها.

2- وجين و انهدام علفهاي هرز سلمه و ترشك.

3- جمع آوري برگهاي محتوي لارو از داخل مزرعه و از بين بردن آنها.

4- سمپاشی علیه سایر آفات باعث کنترل مگس چغندر نیز میشود.

كفشدوزك چغندر Bulea lichastchovi

كفشدوزك چغندر

 Bulea lichastchovi

(Col.: Coccinelidae)

معرفي آفت

بيشترين خسارت اين آفت توسط حشرات كامل صورت مي گيرد كه از برگ و گلهاي چغندر به خصوص چغندر بذري تغذيه مي نمايد. به عقيده برخي از محققين لارو اين آفت از شته ها تغذيه نموده و مفيد مي باشد. برخي معتقدند اين كفشدوزك از گياهان خانواده “Chenopodiaceae” تغذيه مي نموده ولي اخيراً با توسعه كشت چغندر به اين گياه منتقل گرديده است.

حشرات كامل به رنگ زرد صدفي يا زرد نارنجي است كه روي سينه داراي 6 لكه تيره و روي هر بالپوش 10 لكه تيره دارد كه دو لكه كه در كنار سپرچه در قاعده بالپوشها قرار دارند. هر يك به تنهائي نيم دايره بوده و در موقع استراحت حشره با هم لكه گرد مشتركي مي سازند.

زمستان به صورت حشرات كامل در پناهگاههاي مختلف به سر مي برند. تخمها به صورت دسته هاي 20-15 عددي در زير برگ چغندر گذاشته مي شود. دورة جنيني 9-5 روز، دوره لاروي 40-35 روز و دورة شفيرگي 6-4 روز به طول مي انجامد.

خرطوم بلند چغندر قند Linxus incanescens

خرطوم بلند چغندر قند

 Linxus incanescens

(Col.: Curculionidae)

معرفي آفت

در دو مرحله حشره كامل و لارو خسارت مي زند حشرات كامل در اوايل بهار از قسمت دمبرگ تغذيه نموده و در نسلهاي بعدي به تعداد زياد در وسط بوته هاي چغندر جمع مي شوند و به شدت برگهاي جوان را مورد تغذيه قرار مي دهند و آنها را مشبك مي كنند. لاروهاي حشره نيز از مقر دمبرگ چغندر تغذيه مي كنند كه در نتيجه باعث خالي شدن قسمت داخلي دمبرگها و پژمردگي و زردي برگها مي گردند. دمبرگهاي آلوده در اثر تغذيه لارو از بيرون قهوه اي و سياهرنگ مي شوند و در اثر باد و يا تكان خوردن به زودي مي شكنند. اين حشره علاوه بر چغندرقند از علفهاي هرز خزنه و سلمه تره نيز تغذيه مي نمايد.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت حشره كامل در زير كلوخه ها و بقاياي گياهان باقي مانده و گاهي تا عمق چند سانتي متري زير خاك بسر مي بنرد. در بهار پس از گرم شدن هوا كه در آب و هوايي نظير كرج حدود اواخر فروردين ماه مي باشد، حشرات كامل به تدريج از پناهگاه زمستاني خود خارج مي گردند و روي چغندرهاي بذري و علفهاي هرز، چغندرهاي بهاره هراكشت كه چهار برگي شده و داراي دمبرگ باشند مي روند و شروع به تغذيه از دمبرگ مي نمايند. پس از چند روز تغذيه حشرات كامل جفت گيري و تخم ريزي را شروع مي نمايند. سر خرطومي ماده با فرو بردن خرطوم خود در داخل دمبرگ حفره اي ايجاد مي كند و سپس يك عدد تخم در داخل آن مي گذارد. تخمها بسته به حرارت محيط حدود 7 روز بعد باز مي شوند و از داخل آنها لاروهاي سفيد كوچكي بيرون مي آيند كه در همانجا از قسمت داخلي ساقه تغذيه و دالاني در آن توليد مي كنند. در هر دمبرگ از يك تا ده عدد لارو ممكن است وجود داشته باشد. دورة لاروي حدود 22 روز طول مي كشد كه پس از رشد كافي در داخل دمبرگ تبديل به شفيره مي گردند. دورة شفيرگي حدود 8 روز طول مي كشد كه پس از آن به حشره كامل تبديل مي شوند و با سوراخ كردن دمبرگها خارج مي گردند. بطور كلي دورة زندگي يك نسل كامل در شرايط مساعد حدود 35 روز طول مي كشد. خرطوم بلند چغندر تا 3 نسل در سال توليد مي كند و تخمريزي اولين نسل آفت روي چغندر موقعي است كه بوته ها 6-4 برگي شده و داراي دمبرگ باشند و اين موقع تقريباً اواسط ارديبهشت ماه مي باشد. خسارت نسلهاي دوم و سوم آفت از نسل اول بيشتر است زيرا با رشد دمبرگهاي چغندر و ضخيم شدن آنها محل مناسبي براي تخمريزي حشرات كامل و تغذيه لاروها بوجود مي آيد.

کنترل:

1- شخم عميق پس از برداشت محصول و يخ آب زمستانه.

2- وجين علفهاي هرز خرنه و سلمك در بهار در خارج يا داخل مزرعه.

3- از سموم اتریمفوس و دیازینون به مقدار 1 لیتر در هکتار، به محض دیدن حشره بالغ میتوان استفاده کرد.

خرطوم كوتاه چغندرقند Conorrhynchus brevirostris

خرطوم كوتاه چغندرقند

 Conorrhynchus brevirostris

(Col.: Curculionidae)

اين سرخرطومي تقريباً در كليه مناطق چغندرقند كاري كشور وجود دارد ولي شدت شيوع آن بيشتر در خراسان، فارس،‌ مياندوآب، كرمان، كرج مشاهده مي گردد. خرطوم كوتاه چغندرقند يكي از آفات اختصاصي چغندر به حساب مي آيد زيرا فعالتي و خسارت اين آفت به جز انواع چغندر (قندي-لبوئي-علوفه اي) و علفهاي هرز سلمه تره-شور-خزنه، روي ديگر محصولات زرعي مشاهده نگرديده است.

طرز خسارت:

الف-حشره كامل خرطوم كوتاه:

به محض سبز شدن چغندر در اوايل بهار در مناطق سردسير و همزمان با رويش دو برگ اوليه (كوتيلرون) حشرات كامل خرطوم كوتاه در مزرعه ظاهر گرديده و شروع به تغذيه از برگهاي جوان مي كنند. طرز خسارت بدين ترتيب است كه سوسك خرطوم كوتاه خود را به بوتة جوان چغندر چسبانيده و از يك طرف شروع به خوردن مي كند به طوري كه برگ به شكل داس در مي آيد.

ب- لارو:

خسارت لارو به ريشة اصلي چقدر مي باشد كه در نتيجه تغذيه ريشة گياه به دو قسمت تقسيم مي شود و بوته مي خشكد. طرز رسيدن لارو به ريشه بدين ترتيب است كه از زير خالهاي سياه كه در واقع روپوش تخم مي باشد لارو زرد رنگ كوچكي از تخم خارج مي گردد. پس از جويدن قسمت زير برگ به روي زمين مي افتد و به تدريج از داخل خاك به طرف ريشه چغندر مي رود و شروع به خوردن اين اندام مي كند و در نتيجه باعث پژمردگي و زرد شدن و بالاخره خشكيدن بوته مي گردد.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت حشره كامل (در زير كلوخه ها و خاك) و در شرايط مساعد گاهي به شكل لارو (در داخل خاك و ريشه هاي چغندر باقيمانده) به سر مي برد. در مناطقي كه شرايط جوي براي فعاليت آفت مساعد مي باشد خرطوم كوتاه را به اشكال مختلف (تخم، لارو، شفيره، حشره كامل) مي توان ديد ولي به هر حال در مناطق سردسيري كه يخبندان هاي زمستاني وجود دارد اكثراً اين آفت زمستان را به صورت حشره كامل و در زير كلوخه هاي خاك، بقاياي گياهي و داخل شكاف زمين به سر مي برد. در مناطق سردسير در اوايل بهار كه هوا گرم شد، سوسكهاي خرطوم كوتاه از پناهگاههاي زمستاني خود بيرون مي آيند و به طرف مزارع چغندري كه تازه سبز گرديده و دو برگي هستند مي روند. موقع ظهور حشرات كامل در بهار بسته به شرايط آب و هوائي و رويش چغندر در هر منطقه اي فرق مي كند. در آب هوائي نظير كرج ظهور خرطوم كوتاه و تقريباً از اواسط فروردين ماه مي باشد ولي به هر حال موقع ظهور اين آفت همزمان با سبز شدن چغندر است. حشرات كامل زمستان گذراني كرده پس از ورود به زراعت چغندر شروع به تغذيه مي كنند و تعدادي را كه زمستان را به صورت لارو باقي مانده بودند تبديل به شفيره و سپس حشره كامل گرديده و به دنبال حشرات كامل اولي، وارد زراعت چقدر مي گردند و به همين جهت است كه پيدايش اين آفت در مزارع چغندر در بهار تدريجي و طولاني است. سوسكهاي خرطوم كوتاه روزهاي آفتابي و گرم فعاليت زيادتري دارند و در روزهاي ابري و باراني حركت و تغذيه زيادي ندارند و در زير كلوخه ها و بوته پنهان مي گردند. حشرات كامل خرطوم كوتاه در بهار پس از مختصر تغذيه اي جفت گيري و سپس تخم ريزي را شروع مي‌كنند. تخمها در اول بهار روي دو برگ اوليه (كوتيلدون) و دمبرگها گذاشته مي شود. به اين ترتيب كه سوسك خرطوم كوتاه ابتدا با خرطوم خود حفره كوچكي در برگ ايجاد مي كند و سپس حشره كامل ماده در داخل اين حفره يك عدد تخم مي گذراد، بعد روي آن را با ترشح مخصوص دهان (بزاق) خود مي پوشاند به طوري كه روي تخم به صورت يك پولك يا خال سياهي در مي آيد. رنگ خالها ابتدا سبز و پس از چند روز در مجاورت هوا و آفتاب سياه مي گردند. تعداد خالهاي سياه روي هر بوته جوان چغندر بسته به شدت و ضعف آفت متفاوت است. حداقل يك عدد و حداكثر تا 15 عدد در هر بوته مشاهده گرديده است. دورة نشو و نماي تخم حدود 10 روز طول مي كشد. سپس از داخل آن لارو كوچك زرد رنگي خارج مي گردد. اين لارو يكي دو روز در همان محل تخمگذاري از برگ تغذيه و قسمت زير برگ را سوراخ مي كند و به روي زمين مي افتد كه به داخل خاك فرو مي رود و خود را به ريشه گياه ميزبان مي رساند. لاروها وقتي كه به ريشه چغندر رسيدند اول براي خودشان لانه اي از گل شبيه كوزه در مجاورت ريشه درست مي كنند. به طوري كه اين لانه به ريشه چغندر چسبيده و لارو از قسمت داخل به تدريج از ريشه تغذيه مي كند. در ابتدا بوته هاي آلوده به لارو حالت زرد و پژمردگي دارند كه با قطع كامل ريشه در اثر تغذيه لاروها بوته خشكيده و از بين مي رود. دورة لاروي حدود 2 ماه طول مي كشد كه پس از آن در همان لانه اي كه لارو از ابتدا براي خود درست كرده تبديل به شفيره مي گردد. دورة شفيرگي حدود 2 هفته طول مي كشد تا حشرات كامل خرطوم كوتاه خارج گردند و اين موقع در آب و هوايي نظير كرج تقريباً مصادف با اوايل تير ماه مي باشد. پس از پايان دورة شفيرگي حشرات كامل خرطوم كوتاه با شكستن لانه هاي گلي از زير خاك خارج مي گردند. رنگ اين حشرات در ابتدا قهوه اي روشن و بدن آنها نرم مي باشد كه به تدريج در مجاورت آفتاب حشره به رنگ خاكي در مي آيد و بدن آن نيز سفت و سخت مي شود. چنانچه شرايط آب و هوايي مساعد باشد (فارس) حشرات كامل مجدداً جفت گيري و تخم ريزي مي كنند ولي تخمها در نسل دوم بيشتر روي دمبرگها و طوفه گياه قرار داده مي شود كه لاروها پس از خروج از تخم روي خاك مي افتند و به داخل ريشه فرو مي روند. ضمناً تعداد آنها در يك ريشه چغندر به چند عدد هم مي رسد. در صورتي كه ريشه ها قوي باشند. با وجود تغذيه لارو، گياهان مقاومت كرده و خشك نمي شود. مگر اينكه در اثر تغذيه لارو و ايجاد راه نفوذ عوامل بيماريزا چغندر بپوسد، ولي به هر حال از وزن ريشه و ميزان قند چغندر به تعداد زيادي كاسته مي شود. علاوه بر اين ريشه هاي آسيب ديده خاصيت انباري خوبي نداشته و در سيلوهاي كارخانه بيشتر به عارضة پوسيدگي مبتلا مي گردند. آفت خرطوم كوتاه در شرايط كاملاً مساعد مي تواند تا 3 نسل در سال توليد مثل كند ولي در مناطق سردسيري 1 نسل بيشتر ندارد و مهمترين خسارت اين آفت در نسل اول به زراعت چغندر وارد مي گردد.

کنترل

1- شخم عميق پس از برداشت چغندر و دادن يخ آب در فصل زمستان براي از بين بردن سوسكهاي خرطوم كوتاه و لاروها و شفيره هاي باقي مانده در زمين

2- عدم كاشت چغندر در زميني كه سال قبل به زير كشت اين محصول بوده و همچنين عدم كشت در زمينهائي كه شني هستند و آب را به خوبي نگهداري نمي كنند و در نتيجه موجب فعاليت خوب آفت مي گردند.

3- آبياري مرتب و به موقع زراعت جهت نامناسب ساختن محيط فعاليت براي افت.

4- وجين و از بين بردن علفهاي هرز سلمه تره، شور، خرفه در بهار كه از ميزبانها و پناهگاههاي اين آفت مي باشند.

5- در زماني كه تفريخ تخمها (خال سياه) شروع شده باشد در صورتي كه زراعت آبياري گردد. لاروهاي زير اين آفت اكثراً در گل و لاي مدفون شده و از بين مي روند و نمي توانند در چنين شرايطي خود را به ريشه چغندر برسانند و اگر لازم باشد مي توان آبياري را براي مرتبة دوم نيز به فاصله كوتاهي از آبياري مرحله اول تكرار نمود.

6- کارباریل(سوین) WP85% و 3کیلوگرم

7- فوزولن EC35%و 2.5- 2 لیتر

8- اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1لیتر درهکتار

نکته: از سموم فوق در مرحله 4- 2 برگی(حقیقی) میتوان استفاده کرد

كك چغندرقند Chaetocnema tibialis

كك چغندرقند Chaetocnema tibialis

(Col.: chrysomelidae)

 

معرفي آفت

حشرت كامل اين آفت علاوه بر چغندرقند به چغندر علوفه اي و وحشي و همچنين علفهاي هرز، سلمك، گزنه، ترشك و ترتيزك حمله و از آنها تغذيه مي كند. بيشترين صدمه و خسارت اين آفت در مرحله 2 تا 4 برگي گياه مي باشد و بعد از مرحله 8 برگي به علت خشبي شدن برگهاي خسارت آفت اهميت اقتصادي ندارد. لاروها از ريشة گياه تغذيه مي كنند و خسارت قابل توجه ندارد ولي حشرات كامل از برگ تغذيه و در سطح برگ سوراخهاي گرد و نامنظم ايجاد مي نمايد كه در تراكمهاي بالا اين سوراخهاي كوچك بهم متصل شده و حفره هاي بزرگتري را ايجاد مي كنند. چنانچه تراكم جمعيت آفت در مراحل 4-2 برگي بالا باشد تمام مزرعه را از بين برده بطوريكه واكاري مجدد نياز مي باشد.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت حشره كامل در زير گياهان خشكيده، كلوخه ها و شكافهاي زمين و حتي داخل خاك به سر مي برند. با مساعد شدن شرايط آب و هوائي وقتي كه متوسط درجه حرارت به حدود 10 درجه سانتي گراد برسد حشرات كامل خارج و شروع به فعاليت مي نمايند. ظهور حشرات كامل از اواسط فروردين ماه شروع و تراكم جمعيت آنها در اواخر ارديبهشت ماه به حداكثر خود مي رسد. كك ها در روزهاي گرم و آفتابي از برگها تغذيه نموده و خسارت مي زنند. سپس جفت گيري نموده و حدود 6 روز بعد تخم ريزي مي نمايند. تخمگذاري بيشتر در محل طوقه چغندرقند و ساير گياهان ميزبان و نيز در سطح خاك مجاور طوقه انجام مي شود. تخمها به صورت انفرادي قرار داده مي شوند و حداكثر تعداد تخم مشاهده شده در پاي يك بوته چغندرقند 7 عدد مي باشد. نشو و نماي لاروي حدود 27 وز به طول مي انجامد. محل فعاليت لارو در خاك و بيشتر از عمق سه سانتي متر به پائين و در اطراف ريشه ها مي باشد. دورة شفيرگي حدود 13 روز مي باشد. محل تشكيل شفيره بيشتر به قسمتهاي سطحي خاك و تا عمق دو سانتي متري مي باشد. ككهاي نسل جديد از اواخر خرداد ماه فعاليت خود را آغاز مي كنند. جمعيت ككهاي نسل جديد از اواخر خرداد ماه و اوائل تيرماه رو به افزايش نهاده و در اواخر تيرماه به حداكثر خود مي رسد تراكم جمعيت كك چغندرقند مزارع ديركاشت به علت وجود شرايط مناسب براي فعاليت حشره به مراتب بيشتر از مزارع زود كاشت و ميان كاشت است. ككها پس از مقداري تغذيه با شروع سرما به تدريج در زير كلوخه ها و خاك و يا بقاياي چغندرقند يا ساير پناهگاهها تا بهار سال بعد زمستانگذراني مي كنند. بنابراين يك نسل در سال دارد.

کنترل:

1- با توجه به طرز زندگي آفت كه ككلها زمستان را در زميني كه چغندرقند بوده است و يا در حوالي آن بسر مي برند بنابراين زدن شخم عميق پس از برداشت محصول و يخ اب در صورتي كه كليه زارعين اين برنامه را انجام دهند جمعيت آفت را براي سال بعد پائين مي آورد.

2- از كشت متوالي چغندرقند در يك زمين بايد خودداري شود زيرا كه باعث بالا رفتن جمعيت ككها مي گردد.

3- از بين بردن علفهاي هرز ميزبان آفت به خصوص سلمه تره، ترشك، گزنه، ترتيزك و بوته هاي چغندرقند خودرو در بهار از اطراف و كنار مزارع باعث كاهش جمعيت آفت مي گردد.

4- آبياري مرتب زراعت و ايجاد رطوبت كه براي فعاليت آفت نامناسب مي باشد باعث مي شود كه خسارت آن كاهش يابد.

5- تقويت گياه با كودهاي حيواني و شيميائي سبب رشد سريع گياه و باعث مي شود كه تحمل آن در برابر آفت زياد كند.

6- کارباریل(سوین) WP85%و 3کیلوگرم

7- فوزولن EC35% و2.5- 2 لیتر

8- اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1لیتر درهکتار

نکته: از سموم فوق در مرحله 4- 2 برگی(حقیقی) میتوان استفاده کرد

سوسك نيشكر(سوسک ریشه خوار) Pentadon idiota

سوسك نيشكر(سوسک ریشه خوار) Pentadon idiota

(Col.: Scarabaeidae)

معرفي آفت

آفتي پلي فاژ بوده كه در تمام نقاط ايران به خصوص نواحي جنوبي انتشار داشته و به گياهاني نظير چغندرقند، نيشكر، هندوانه، خيار،‌ پنبه، آفتاب گردان، كنف، سوژا، گوجه فرنگي، سيب زميني، ذرت خوشه اي، ذرت،‌ گندم، مو، سيب، گلابي،‌ توت، زردآلو،‌ آلو، بلوط و پسته خسارت مي زنند. لارو آفت در خاك از قسمتهاي زيرزميني گياه تغذيه مي كند. در روي نيشكر و ذرت خسارت شبيه به هم بوده و هم لارو و هم حشره كامل از داخل ساقه و قلمه تغذيه كرده و مدخل ورودي اغلب توسط خاك اره پر مي شود. بر اثر خسارت وارده قلمه هاي نيشكر پوسيته و ريشه پس از مدتي مي خشكد.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت لاروهاي سنين مختلف و حشره كامل در داخل خاك به سر مي برد. حشرات كامل از اواخر اسفند ماه ظاهر شده و مدتي بعد جفت گيري و سپس حشرات كامل هنگام غروب و شبها براي تغذيه پرواز مي كنند. حشرات كامل از شاخ و برگ، ساقه و اندامهاي هوائي گياه ميزبان تغذيه مي كنند. دورة فعاليت حشرات مزبور نسبتاً طولاني تر و از بهار شروع شده تا آخر تابستان ادامه دارد. تخم ريزي آن در اعماق 25-5 سانتي متري خاك به صورت تك تك و تدريجي صورت مي گيرد و حشره ماده پس از تخم ريزي مي ميرد. تخم ريزي از اواسط فروردين ماه شروع شده و حداكثر آن در ماههاي تير و مرداد مي باشد. هر حشرة ماده حداكثر 55 عدد تخم مي گذارد.

دورة جنيني 4-3 روز مي باشد. اين آفت هر 20-15 ماه يك نسل دارد. لاروهاي اين آفت اكثراً ناحيه پشته را نسبت به كف جوي آبياري ترجيح مي دهد. آلودگي مزارع به صورت لكه اي بوده و حشرات كامل معمولاً مزارع كشت جديد (plant) را نسبت به مزارع بارز (Ratoom) را جهت تخم ريزي ترجيح مي دهد. لارو سرانجام تبديل به شفيره شده و پس از دو هفته حشره كامل بيرون آمده ولي به سطح زمين نيامده بلكه زمستان را در حفره هايي كه ترتيب داده اند تا بهار باقي مي ماند.

کنترل:

1- شخم زمين آلوده

2- وجين و انهدام علفهاي هرز

كرم ساقه خوار نيشكر Sesamia nonagrioides

كرم ساقه خوار نيشكر

 Sesamia nonagrioides

(Lep: Noctuidea)

 

معرفي آفت

در استانهاي فارس و خوزستان انتشار داشته و علاوه بر ذرت به محصولات ديگر از جمله نيشكر، گندم، برنج، ذرت خوشه اي و سودان گراس نيز خسارت مي زند. اين آفت به غير از ريشه به تمام قسمتهاي گياه ذرت، از جمله برگها، جوانه مركزي، ساقه، بلال، گل آذين نر و ناحيه طوقه آسيب مي رساند.



نحوة خسارت روي ذرت:

الف-خسارت به برگ و جوانه مركزي:

لاروهاي جوان پس از خروج از تخم در بين غلاف و ساقه به طور عمودي در داخل جوانه مركزي نفوذ كرده و آن را ضايع مي نمايند. برگهاي لوله شده اطراف جوانه مركزي پس از باز شدن به صورت رديفي سوراخ سوراخ به نظر مي رسند. سپس اين لاروها در جوانه مركزي به طرف ساقه پيش مي روند. در صورتي كه ورود لاروها از قسمت پائين تر غير از جوانه مركزي صورت گيرد، باعث قطع شدن ساقه و خشك شدن قسمت فوقاين شده و گياه حالت Dead heart پيدا مي كند.

ب-خسارت به ساقه:

عده از لاروهاي نئونات ساقه خوار پس از خروج از تخم از قسمت جوانه مركزي در داخل ساقه ذرت كانال حفر كرده و تعدادي نيز مستقيماً ساقه را سوراخ مي كنند به هر حال در داخل ساقه كانالهائي طويل حفر كرده و خسارت عمده را از اين طريق وارد مي سازند. زماني كه ساقه هاي ذرت جوان و نرم هستند، لاروها قادرند كه از بند عبور نمايند ولي هنگامي كه ساقه ها چوبي و سفت شدند قادر به عبور از بند نبوده و در اين صوررت پس از رسيدن به آن به صورت حلقه اي ناحيه بند تغذيه مي كنند. در نتيجه ساقه در اثر وزش باد شكسته و به زمين مي افتد. در اثر تغذيه لارو از ساقه ذرت زماني كه بوته ها به ارتفاع 40-30 سانتي متري رسيده باشند. برگهاي فوقاني زرد و ضعيف شده بدون ظاهر شدن علايم Dead heart در گياه حالتي شبيه به كمبود مواد غذائي بوجود مي آيد. ايجاد سوراخ در ساقه همراه با دفع فضولات لاروي يكي از علايم تشخيص ساقه خوار است. به خصوص با مشاهده فضولات تازه يا كهنه مي توان به زمان آلودگي پي برد. زماني كه بوته هاي ذرت 4-3 برگي باشند در اثر خسارت آفت كاملاً از بين مي روند ولي بوته هاي مسن تر تحمل بيشتر داشته و به رشد خود ادامه مي دهند.

ج- خسارت به بلال:

بلالهاي ذرت هم از خسارت اين آفت در امان نيستند زماني كه استوانه مركزي بلالها هنوز سفت نشده باشد، لاروها از دانه هاي شيري و استوانه مركزي تغذيه كرده و با ايجاد كانالهاي تغذيه اي به آنها صدمه مي زنند. هنگامي كه استوانه مركزي چوبي و سفت گرديد لاروها عمدتاً از دانه هاي شيري تغذيه مي كنند. تعدادي از لاروها از قسمت فوقاني وارد بلالها شده و در نتيجه تلقيح با اشكال صورت مي گيرد. در مواردي هم لاروها پوششهاي خارجي بلال را سوراخ كرده و خود را به داخل آنها مي رسانند.

هـ – ايجاد حالت جاروئي در گياه:

در اثر از بين رفتن جوانه مركزي، جوانه هاي جانبي رشد كرده و چندين ساقه ضعيف در اطراف جوانة مركزي تشكيل مي شود به طوري كه گياه حالت جاروئي به خود مي گيرد. اين ساقه هاي ايجاد شده قادر به بارآوري نبوده و ضعيف مي مانند.

زيست شناسي روي ذرت در استان خوزستان:

زمستان را به صورت لاروهاي كامل در داخل بقاياي ساقه هاي قطع نشده ذرت در مزرعه، قسمت داخلي طوقه و بلالهاي به جا مانده در مزارع و در داخل ساقه هاي زندة نيشكر و ساير علفهاي هرز ميزبان در خاك به سر مي برد. اين لارها در اوايل اسفند ماه با گرم شدن هوا به تدريج تبديل به شفيره مي شوند.

دوره شفيرگي لاروهاي زمستان گذران حدود 15 روز به طول مي انجامد اولين تخم ريزي پروانه ها از هفته اول فروردين ماه شورع و تا 20 فروردين ادامه دارد. تخم ريزي به طور دسته اي و در دسته هاي 4-2 رديفي و معمولاً در داخل غلاف برگاي اوليه ذرت مي باشد. اين آفت بوته هاي جوان 6-4 برگي را كه حدود 20-15 سانتي متر ارتفاع دارند جهت تخم ريزي ترجيح مي دهد. دورة رشد جنين و مدت زمان تفريخ تخم در نسل اول طولاني تر از نسلهاي بعدي بوده و 10 تا 12 روز به طول مي انجامد. سپس لاروها خارج و به ترتيبي كه گفته شد خسارت مي زنند. مدت زمان فعالتي لاروهاي نسل اول آفت حدود يك تا يك و نيم ماه و از نيمه دوم فروردين لغايت دهة دوم خرداد به طول مي انجامد. شفيره هاي نسل اول از اواخر ارديبهشت ماه به بعد تشكيل مي شوند و مدت شفيرگي 15-10 روز طول مي كشد. پروانه هاي اين نسل از نيمه دوم خرداد ماه به تدريج ظاهر مي شوند. در فاصله بين فروردين و نيمه دوم خرداد ماه كه نسل اول اين آفت فعاليت دارد. ذرت كشت بهاره، گندم، نيشكر و علفهاي هرز خانوادة گرامينه ميزبانان اين نسل را تشكيل مي دهند و به طور كلي فعاليت نسل اول 3-5/2 ماه يا به عبارت ديگر از اوائل فروردين تا نيمه دوم خرداد طول مي كشد. تخمريزي پروانه هاي نسل اول كه از اوايل خرداد ظاهر مي شوند پس از جفت گيري به دو طريق امكان تخم ريزي دارند:

الف- در مزارع ذرت كشت بهاره تخمريزي مي كنند كه در اين صورت چون اين قبيل مزارع تا حدي چوبي شده و مناسب تخمريزي نيستند لذا در قسمت هاي انتهائي گياه ذرت تخم ريزي مي نمايند. از نيمة دوم خرداد ماه به بعد عمدتاً تخمريزي بر روي علفهاي هرز داخل مزارع صورت مي گيرد. لاروهاي حاصله پس از مدتي تغذيه از علفهاي هرز ميزبان خود را تغيير داده و به ميزبان مورد علاقه يعني كشت بهاره منتقل مي شوند در اين صورت اين قبيل لاروها عمدتاً در قسمتهاي فوقاني گياه فعاليت داشته و سپس به داخل ساقه نفوذ مي كنند.

ب-در تاريخ نيمة دوم خرداد به جز ذرت ميزبانهاي ديگري از جمله ذرت خوشه اي، سودان گراس، برنج و نيشكر در حال رشد در منطقه يافت مي شود كه حشرات ماده بر روي آنها تخمريزي نموده و بدين ترتيب نسل دوم آفت بر روي ميزبانهاي مذكور سپري مي شود. لازم به توضيح است چنانچه نسل دوم بر روي ذرت كشت بهاره مستقر شوند در اين صورت اكثريت لاروها به علت چوبي شدن و برداشت مزارع محكوم به مرگ خواهند بود و به ندرت مي توانند سيكل زندگي خود را تكميل كنند.

نسل دوم:

به دليل گرمي هوا مدت زمان فعاليت نسل دوم كوتاه و حدود 2-1.5 ماه از نيمة دوم خرداد تا نيمة اول مرداد طول مي كشد. فعاليت عمدة اين افراد اين نسل بر روي سودان گراس، ذرت خوشه اي، برنج و نيشكر مي باشد و زمان شفيرگي اين نسل در نيمة دوم تير ماه و پروانه هاي حاصله در اوايل مرداد ظاهر مي شوند.

نسل سوم:

پروانه هاي نسل دوم از دهة سوم مرداد ماه شروع به تخمريزي مي كنند كه تا هفته اول شهريور ماه ادامه مي يابد. در اين زمان سودان گراس و ذرت خوشه اي(مايلو) به علت رشد زياد و چوبي شدن، جهت تخمريزي آفت مناسب نيستند. لذا حشرات ماده به مزارع ذرت كشت دوم (تابستانه)، برنج و مخصوصاً مزارع كشت جديد (plant) نيشكر كه در شهريور ماه كاشته شده اند هجوم مي آورند. اين مزارع مكان مناسبي جهت تخمريزي اين نسل مي باشد. ذرت كشت تابستانه در اين زمان 6-4 برگه بوده و برنج نيز هنوز داراي ساقة نرم مي باشد، به علاوه امكان آلودگي مزارع نيشكر در اين زمان زياد مي باشد.

مدت زمان فعاليت لاروهاي نسل سوم نيز كوتاه بوده و حدود 45-40 روز به طول مي انجامد. شفيره هاي اين نسل از اواخر شهريور لغايت دهة اول مهر ماه تشكيل مي شوند. پروانه هاي اين نسل در دهة دوم مهر ماه ظاهر مي شوند.

نسل چهارم:

تخم يزي نسل سوم در مزارع كشت تابستانه ذرت صورت مي گيرد. احتمالاً ميزبانهاي ديگري به خصوص نيشكر و عفلهاي هرز داخل و حاشية مزارع مكان مناسبي جت تخمريزي آفت مي باشند. در اين مرحله نيز مهاجرت لاروها از علفهاي هرز به طرف بوته هاي ذرت صورت مي گيرد. در اين موقع ميزبان مناسبي مي باشد. مدت زمان فعاليت لاروهاي اين نسل نسبتاً طولاني بوده و 2-1.5 ماه طول مي كشد. شفيره هاي اين نسل از اواخر آبان به بعد تشكيل مي شوند. پروانه هاي حاصل از شفيرهه اي نسل چهارم پس از تخمريزي نسل پنجم را به وجود مي آورند.

نسل پنجم:

اين نسل عمدتاً ناقص بوده و لاروهاي آن همراه با تعداد زيادي از لاروهاي نسل چهارم كه فرصت شفيره شدن را نداشته اند تا آخر زمستان در داخل بقاياي ذرت يا ساير پناهگاهها باقي مي مانند. بنابراين آفت در سال 4.5-4 نسل توليد مي نمايد.

زيست شناسي روي گياه برنج در استان فارس:

پروانه سزاميا تخمهاي خود را در محل اتصال دمبرگ به ساقه برنج در رديفهاي 5-1 تائي مي گذارد، بندرت تخمهاي حشره در روي سطح برگ مشاهده شده است. تعداد تخم در يك دسته به طور متوسط حدود يكصد عدد مي باشد. با مساعد شدن شرايط آب و هوا، تخمهاي تفريخ شده و لاروهاي آفت در حدود يك هفته به طور دسته جمعي در داخل غلاف در بغل جوانه انتهائي برنج زندگي مي كنند. پس از اين مدت لاروهاي جوان به طرف پائين ساقه حركت كرده و تعدادي از لاروها در بين راه ساقه را سوراخ نموده و به بوته هاي ديگر منتقل مي شوند به طوريكه در سنين آخر بيش از يك عدد لارو در داخل ساقه باقي نمي ماند. اين حشره داراي 5 سن لاروي مي باشد. اين افت در شرايط آب و هوائي فيروزآباد داراي 4-3 نسل مي باشد. پروانه هاي نسل اول در فيروزآباد از اوايل فروردين ماه ظاهر و حداكثر تخمريزي در اواخر فروردين ماه در ميزبان لويي صورت مي گيرد. لاروهاي آفت تا آخر ارديبهشت در طول ساقه فعاليت مي نمايند. با گرم شدن هوا، لاروها در داخل ساقه در بالاي سطح آب به شفيره مي روند. از اواخر خرداد ماه پروانه هاي نسل دوم به تدريج در طبيعت ظاهر مي شوند و تخم ريزي آنها در اواسط تير ماه در زراعت برنج انجام مي گيرد. پروانه هاي نسل سوم از اواخر دهة دوم مرداد ماه ظاهر و در اوايل شهريور ماه در زراعت برنج تخريزي مي كنند. لاروهاي درشت نسل مذكور در طول زمستان در روي ريشه برنج در عمق 10-5 سانتي متري خاك زمستانگذراني مي كنند. 4 نسل كامل اين آفت در ممسني داراي 4 نسل در سال مي باشد. پروانه هاي نسل اول از اواخر اسفند ماه ظاهر و حداكثر تخم ريزي آن در اواسط فروردين ماه در علف هرز لويي انجام مي شود. پروانه هاي نسل دوم آفت از آخر خرداد ماه ظاهر و نشو و نماي نسل مذكور تا اوايل مرداد ماه در ميزبان لويي صورت مي گيرد. پروانه هاي نسل سوم از اواسط مرداد ظاهر و تخمريزي پروانه ها در اواخر دهة دوم مرداد ماه در زراعتهاي برنج انجام مي شود. نسل چهارم آفت از اواخر شهريور ماه در مزارع برنج تا آخر آبان ماه كه مصادف با برداشت محصول مي باشد فعاليت مي نمايد. در اين منطقه آفت زمستان را در روي بوته هاي لويي و بقاياي برنج سپري مي نمايد. در ممسني به علت دير كاشت نمودن زراعت برنج آفت در نسل1و2 مراحل تكاملي خود را در ميزبان لويي مي گذراند.

کنترل:

در زراعت برنج اقدامات زير در كم كردن جمعيت آفت مؤثر بوده است.

1-قطع بوته هاي برنج در محل طوقه.

2-يخ آب زمستانه

3-شخم زمستانه را در اسفند ماه وقتي كه اكثريت لاروها به سطح آمده و در داخل كلش برنج به شفيره تبديل مي گردند.

4-حذف ميزبانهاي واسطه به خصوص لويي در اطراف مزارع برنج.

ملخ مراکشی Dociostaurus maroccanus

ملخ مراکشی

( Dociostaurus maroccanus (orth:Acrididae

 

چون اولین بار در مراکش جمع آوری شد به آن ملخ مراکشی گویند.این آفت در نواحی کوهستانی و ارتفاعات خشک نواحی مدیترانه وجود دارد.در ایران ملخ مراکشی از استانهای مرکزی،فارس،آذربایجان شرقی،گرگان،خوزستان،مازندر ان،ایلام،سمنان گزارش شده است.



شناسایی:

در روی پیش گرده علامتی شبیه به X" "وجود دارد.

تخمگذاری:

این حشره دارای کپسول تخم می باشد.تخمها در قسمت انتهایی این کپسول به شکل اُریب در دسته های40-18 تایی در ردیفهای 4-3 تایی گذاشته میشود .



زیست شناسی:

این حشره قسمت اعظم سال را (تابستان،پاییز، زمستان) را بحالت تخم می گذراند.کپسول تخم معمولاً در نواحی تپه ها که خاکهای فشرده و عاری از پوشش گیاهی دارند تشکیل می شوند.طول دوران پورگی 40-35 روز و طول دوران حشره کامل 60-20 روز است.پوره ها بیشتر از برگهای گرامینه تغذیه می نمایند ولی در سن پنجم علاقه به تغذیه از غلات دارند.

روشهای مبارزه:


1-بیولوژیک : عده زیادی از پرندگان نظیر سارگلو قرمزpastor roseus))،گنجشک،کلاغ سبزقبا از دشمنان طبیعی ملخها میباشند.سوسکهای خانواده Meloidae در مرحله لاروی از تخمهای این آفت تغذیه می کنند.همچنین مگسهای خانواده Tachinidae روی بدن ملخهای کامل و پوره تخم می گذارند که لارو آنها پارازیت داخلی این آفت می باشد.

2-شیمیایی :

فنیتروتیون (ulv 96%)و 5/. - 4/. لیتر به محض خروج پوره ها.

مالاتیو ن (ulv 96%) و 1.5 - 7/. لیتر به محض خروج پوره ها.

لیندین(طعمه) wp و 50 - 250 کیلو گرم به محض خروج پوره ها (طعمه مسموم شامل سبوس گندم با برنج به ذرت 100 کیلوگرم+لیندین 500 تا 1000 گرم آب به اندازه مرطوب شدن)

فنیتروتیون EC 50% و 1 لیتر به محض خروج پوره ها.

فوکسیم + پروپسکور ULV 93% و 4/. لیتر به محض خروج پوره ها.

دیفلوبنزورون ODC 45%و 200 سی سی

سپردار بنفش زيتون Parlatoria oleae

سپردار بنفش زيتون

Parlatoria oleae

(Hom.: Diaspididae)

 

 

اين حشره اگرچه براي اولين بار از روي درختان زيتون جمع‌آوري شده است ولي به عده زيادي از درختان ميوه دانه‌دار، هسته‌دار، گياهان زينتي و جنگلي حمله مي‌نمايد. اين سپردار روي برگ، شاخه، تنه و ميوه زندگي مي‌كند و در محلي كه خرطوم خود را در بافت گياه فرو مي‌نمايد، كلروفيل گياه ميزبان از بين رفته و به جاي آن لكه گرد و قرمز ارغواني رنگي به وجود مي‌آيد. در روي تنه و سرشاخه محل تجمع شپشك‌ها، لكه‌هاي قهوه‌اي رنگ مشاهده مي‌شود كه تصور مي‌رود يك نوع بيماري فيزيولوژيك باشد. اين وضعيت روي ميوه‌هاي مختلف نيز مشاهده مي‌شود و اغلب ممكن است با علائم بيماريهاي گياهي خاص اشتباه شود. حمله و تغذيه اين شپشك باعث ضعف درختان ميوه و آماده شدن آنها براي حمله سوسكهاي پوستخوار و ساير آفات درجه دوم مي‌شود.



زيست‌شناسي و مشخصات

در نقاط معتدل سرد زمستان را به صورت پوره سن دو و در نواحي گرمتر به صورت حشرات كامل نابالغ در روي شاخه‌ها و تنه درختان به سر مي‌برد. حشرات ماده به رنگ بنفش تيره، فاقد بال، پا و شاخك مي‌باشند. بدن حشره را پولك خاكستري رنگي پوشانده است و جلد لاروي به رنگ قرمز در كنار سپر قرار دارد. حشرات ماده در اواخر فروردين ماه و اوايل ارديبهشت ماه شروع به تخم‌ريزي مي‌كنند. دوره نشو و نماي جنيني حدود 20 روز مي‌باشد. پس از آن پورهايي به رنگ ارغواني روشن از تخم خارج مي‌شوند كه داراي شش پا و يك جفت شاخك مودار مي‌باشند. سطح بدن نيز از موهاي پراكنده پوشيده است. پوره‌ها به آساني بوسيله باد منتقل مي‌شوند. دوره زندگي بسته به شرايط فصل در حود 30 تا 50 روز است و 2 تا 3 نسل در سال دارد.



کنترل:

كفشدوزكهاي شكارگر Col.: Coccinelidae

1- Chilocorus bipustulatus

2- Exochomus quadripustulatus

زنبورهاي پارازيتوئيد Hymenoptera: Aphelinidae

1- Fiscus testaceus

2- Aphytis proclia

3- Aphytis mytilaspidis

4- Aphytis chrysomphali var. mazandranica

5- Aphytis maculicornis

کنترل شیمیایی:

. مبارزه شيميايي بايد زماني باشد كه شپشك در مرحله Crawler باشد و 75% پوره‌هاي از زير سپر خارج شده باشند.

1. آزینفوس متیل(گوزاتیون) EC20% و 2در هزار

2. اتیون EC47% و 1.5 درهزار

3. اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1در هزار

4. کلرپیریفوس(دورسبان) EC40.8% و 1.5- 1 درهزار

5. روغن امولسیون شونده O 80% و 0.5 درصد

مبارزه زمستانه: اين مبارزه اغلب در مورد گونه‌هايي عمل مي‌شود كه حشره به صورت پوره و يا حشره كامل مي‌باشد. اين روش در مورد شپشكهاي زير خانواده Lecaninae كه داراي بدن بدون محافظ مي‌باشند خيلي مؤثر است (مانند شپشك سياه زيتون). سم‌پاشي زمستانه اواخر زمستان به صورت روغن‌پاشي (سموم روغني Volk) پس از سپري شدن اوج سرماي زمستان و قبل از بيداري درختان انجام مي‌شود (روغن‌هاي زمستانه داراي هيدروكربن اشباع كمتري هستند).

سپردار واوي سيب Lepidosaphes malicola

سپردار واوي سيب

Lepidosaphes malicola

(Hom.: Diaspididae)

 

اين آفت به درختان سيب، هلو، گوجه، زردآلو و ندرتاً گلابي حمله مي‌كند. در روي درختان بيد، تبريزي، ياس و عده ديگري از درختان زينتي نيز مشاهده شده است. اين آفت به سيب‌هاي شفيع‌آبادي، شميراني، مورو، لاله و به خصوص سيب گلاب بيشترين خسارت را وارد مي‌كند. سيب‌هاي مشهدي و زرد و قرمز لبناني كمتر آلوده مي‌شود. سپردار واوي سيب به تمام قسمت‌هاي هوايي درخت سيب از قبيل تنه، شاخه، برگ و ميوه حمله مي‌نمايد. درختان آلوده داراي برگ‌هاي كوچك و پريده رنگ، ميوه‌هاي بدشكل و ريز و سرشاخه‌هاي خشك مي‌باشند.



زيست‌شناسي

سپردار واوي سيب زمستان را به صورت تخمهاي سفيد رنگ شكري به تعدادي در حدود 100 عدد در زير سپر ماده مي‌گذراند. تخم‌ها داراي دياپوز اجباري مي‌باشند. پوره‌ها در شرايط كرج در اواسط ارديبهشت ماه بيرون مي‌آيند و به خوبي روي تنه درختان ميزبان حركت مي‌كنند و به سهولت توسط باد جابجا مي‌شوند. پس از پيدا كردن محل مناسب بلافاصله تغيير جلد مي‌دهند. پاها و شاخك‌ها را از دست داده و ثابت مي‌شوند. در اين موقع در اطراف بدن حشره رشته‌هاي مجعد مومي شبيه به پنبه مشاهده مي‌شود كه به مرور متراكم شده و به صورت هاله‌اي اطراف بدن حشره را مي‌گيرد. پوره سن 2 پس از 15 تا 20 روز تغذيه تغيير جلد مي‌دهد و در اين حالت حشره نر تبديل به شفيره مي‌شود و كمي بعد حشره كامل بالدار زير سپر خارج مي‌شود. پوره‌هاي نسل دوم اين آفت در اواسط مرداد ماه مشاهده مي‌شوند. سپردار واوي سيب داراي دو نسل مي‌باشد. طبق نظر برخي محققين در نواحي گرمسير اصفهان نسل سومي از اين حشره مشاهده مي‌شود.



کنترل:

1- Fiscus = (physcus) testaceus

Aphlinidae

علاوه بر تعداد زيادي از كفشدوزك‌ها، زنبورهاي پرازيتوئيد فوق از خانواده Aphelinidae زمستان را به صورت لارو در داخل بدن حشره ماده مي‌گذرانند و در بهار موقعي كه پوره‌ها شروع به تعويض جلد كردند اين زنبورها خارج شده و در بدن پوره‌هاي سن دوم شروع به تخمريزي مي‌كنند.

3- Hemisarcoptes malus (Acari: Hemisarcoptidae)

كنه فوق پرداتور تخم شپشك واوي سيب بوده و خود و پوره‌هايش از تخم اين حشره تغذيه مي‌كنند. زمستان به صورت ماده بالغ در بين توده‌هاي تخم در زير سپرهاي اين حشره سپري مي‌كنند

کنترل شیمیایی:

. مبارزه شيميايي بايد زماني باشد كه شپشك در مرحله Crawler باشد و 75% پوره‌هاي از زير سپر خارج شده باشند.

1. آزینفوس متیل(گوزاتیون) EC20% و 2در هزار

2. اتیون EC47% و 1.5 درهزار

3. اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1در هزار

4. کلرپیریفوس(دورسبان) EC40.8% و1.5- 1 درهزار

5. روغن امولسیون شونده O 80% و 5/. درصد

سم‌پاشي زمستانه اواخر زمستان به صورت روغن‌پاشي (سموم روغني Volk) پس از سپري شدن اوج سرماي زمستان و قبل از بيداري درختان انجام مي‌شود (روغن‌هاي زمستانه داراي هيدروكربن اشباع كمتري هستند).

__________________

شته خالدار هلو Pterochlorus persicae

شته خالدار هلو     Pterochlorus persicae   

(Hom.: Aphididae)

 

 

گياهان مورد حمله اين شته، هلو، بادام، گوجه آلو و زردآلو مي‌باشد. در سالهاي اخير، تعداد م روي سيب توسط دكتر رجبي مشاهده شده است. شيوه خسارت اين شته به دو شكل است اول اين كه شيره گياهي را روي پوست شاخه‌ها و تنه درختان ميزبان به فراواني مكيده و باعث ضعف گياه مي‌گردد. دوم اين كه شيره فراوان ترشح شده توسط اين شته شاخه‌ها برگها و ميوه‌ها را پوشانده كه گذشته از مسدود نمودن سوراخهاي تنفسي گياه، باعث جلب قارچ‌هاي مولد دوده مي‌شود. ترش عسلك گاهي آنچنان فراوان است كه سطح خاك زير درختان آلوده از لايه عسلك پوشيده مي‌گردد. حمله شديد اين حشره كه بيشتر روي درختان جوان مشاهده مي‌گردد گذشته از ايجاد ضعف عمومي درخت باعث كم‌باري آنها شده و ميوه نامرغوب مي‌گردد.



زيست‌شناسي

شته خالدار هلو يك ميزبانه است و تمام دوره زندگي خود را روي درختان ميوه هسته‌دار طي مي‌كند. زمستان گذراني به شكل تخم روي درختان ميوه ميزبان مي‌باشد. اين حشره تخمهاي خود را غالباً به صورت مجتمع و در دستجات بسيار متعدد روي شاخه و تنه مي‌گذارد. دستجات تخم گاهي آنچنان متراكم هستند كه به شكل لايه‌اي سطح پوست شاخه و يا تنه را مي‌پوشاند. اين تخمها در شرايط منطقي با ارتفاع حدود 1500 متر در كشور ما از دهه سوم اسفند تا نيمه اول فروردين تفريخ مي‌گردند. شته‌هاي خارج شده از اين تخمها كه موسس ناميده مي‌شوند در تمام طول بهار و تابستان به شكل زنده‌زايي توليد مثل مي‌نمايند. محل تجمع اين شته بيشتر سطح زيرين شاخه‌ها مي‌باشد. طريقه انتشار آن بوسيله بالدارهايي است كه در صورت اوج‌گيري تراكم جمعيت، ظاهر گرديده و به طرف ساير درختان ميزبان مجاور بروز مي‌نمايند. اين بالدارها كه ماده زنده‌زا هستند پس از استقرار روي درخت جديد شروع به زنده‌زايي نموده و ايجاد آلودگي مي‌كنند. در نواحي با ارتفاع حدود 1500 متر اين بالدارها معمولاً در ماههاي خرداد و تير ظاهر مي‌شوند. تخمريزي در پاييز انجام مي‌گيرد. تخمها را افرادي مي‌گذارند كه شته‌هاي تخمگذار ناميده مي‌شوند. تلفات تخمها بر اثر سرما در برخي نقاط و در برخي از سالها قابل توجه است.

کنترل شیمیایی:

اگر شته‌ها موجب پيچيدگي برگ شوند يا توليد گال نمايند از سموم سيستميك مانند اكسي دی متون متيل (متاسيستوكس) و تيومتون (اكاتين) استفاده مي‌شود ولي اگر موجب پيچيدگي نشوند از پريميكارب (پريمور)‌ كه يك شته كش اختصاصي است، استفاد مي‌شود. براي مبارزه با شته‌هاي سبزي و جاليزي از هپتنوفوس (هوستاكوئيك) استفاده مي‌شود چون اثر سريع داشته ولي كم دوام است.همچنین سموم پر دوام در اوایل فصل مصرف شود.

1. تیومتون(اکاتین) EC60% و 1در هزار

2. اکسی دیمتون متیل EC25% و 1 درهزار

3. مالاتیون EC25% و 2 درهزار

4. پیریمیکارب(پریمور) Df50% و 5/. درهزار

5. پیریمیکارب WP50% و 5/. درهزار

6. هپتنفوس EC50% و 1در هزار

7. دیازینون EC60% و 1در هزار

شته سبز هلو Myzus persicae

شته سبز هلو

((Green peach aphid

Myzus persicae

(Hom.: Aphididae)

 

در ايران شته مزبور با حمله به برگ درختان هلو، سيب، گيلاس، زردآلو و نيز گياهاني نظير گوجه فرنگي، سيب‌زميني، توتون، بادمجان، پنبه، ترب، كرفس، كاهو و آفتابگردان سبب پيچيدگي آن شده و خسارت بسيار شديدي به بار مي‌آورد. خسارت اين حشره در درختان بادام شديد مي‌باشد.

از نظر خسارت افراد كامل و پوره‌ها با استقرار در سطح زيري برگ ميزبان‌هاي اصلي كلني‌هاي انبوهي را تشكيل مي‌دهند. برگهاي مورد حمله پيچيده و قبل از موعد مي‌ريزند. سرشاخه‌ها قادر به رشد نبوده و به طور كلي رشد عمومي درخت متوقف مي‌شود و در نتيجه محصول كاهش يافته و كيفيت آن نقصان پيدا مي‌كند. در اثر تغذيه شديد در روي ميزبان‌هاي ثانوي برگ‌ها زرد شده و تغيير شكل‌هايي در آن موجب مي‌گردد و به طور كلي منجر به توقف رشد عمومي درخت مي‌شود. شته سبز هلو علاوه بر چنين خسارت مستقيمي با انتقال تعداد زيادي بيماريهاي ويروسي بسيار خطرناك از گياهي به گياه ديگر نيز حائز اهميت فوق‌العاده‌اي مي‌باشد.



زيست‌شناسي

سيكل زندگي آن Holocyclic مي‌باشد. زمستان را به صورت تخم‌هاي سياه براق بر روي شاخه‌هاي درختان ميزبان مي‌گذراند. در اوايل بهار هنگامي كه شكوفه‌هاي هلو باز مي‌شوند تخم‌ها تفريخ شده و شته‌هاي ماده موسس اين نسل به توليدمثل خود به روش بكرزايي مي‌پردازند. شته مزبور در اين موقع 2 تا 3 نسل را مي‌گذراند، سپس افراد بالدار بوجود آمده و بر روي ميزبان‌هاي ثانويه خود كه شامل برخي از گياهان زراعي يكساله خانواده بادمجانيان و پنيركيان (Solanaceae & Malvaceae) و برخي از علف‌هاي هرز هستند، مهاجرت مي‌نمايد. روي اين گياهان نيز شته چندين نسل به روش بكرزايي ايجاد مي‌كند و با نزديك شدن فصل پاييز افراد نر و ماده بوجود مي‌آيند و مجدداً از روي گياهان يكساله به درختان ميوه ميزبان مراجعت مي‌كنند. در اين جا حشرات نر و ماده با هم جفت‌گيري نموده و حشره ماده تخم‌هاي تلقيح يافته خود را بر روي شاخه‌ها گذارده و بدين وسيله شته تا بهار سال بعد زمستان گذراني مي‌كند.

کنترل شیمیایی:

اگر شته‌ها موجب پيچيدگي برگ شوند يا توليد گال نمايند از سموم سيستميك مانند اكسي دی متون متيل (متاسيستوكس) و تيومتون (اكاتين) استفاده مي‌شود ولي اگر موجب پيچيدگي نشوند از پريميكارب (پريمور)‌ كه يك شته كش اختصاصي است، استفاد مي‌شود. براي مبارزه با شته‌هاي سبزي و جاليزي از هپتنوفوس (هوستاكوئيك) استفاده مي‌شود چون اثر سريع داشته ولي كم دوام است.همچنین سموم پر دوام در اوایل فصل مصرف شود.

1. تیومتون(اکاتین) EC60% یک در هزار

2. اکسی دیمتون متیل EC25% یک درهزار

3. مالاتیون EC25% و 2 درهزار

4. پیریمیکارب(پریمور) Df50% و 5/. درهزار

5. پیریمیکارب WP50% و 5/. درهزار

6. هپتنفوس EC50% و 1در هزار

7. دیازینون EC60% و 1در هزار

شته سبز سيب Aphis pomi

شته سبز سيب


Green apple aphid

Aphis pomi

(Hom.: Aphididae)

 

اين شته در سراسر كشور هر جا كه سيب كشت شود وجود دارد. اين آفت به برگ و نوك شاخه‌هاي نورس، جوانه‌ها حتي گلها نيز خسارت مي‌زند و باعث كم شدن محصول مي‌گردد. گياهان ميزبان آن شامل سيب، گلابي، به، زالزالك و ازگيل مي‌باشد. در نهالستان‌ها و روي درختان جوان خسارتش بسيار شديد است. حمله شديد آن در باغهاي بارده نيز به فراواني ديده مي‌شود. در درختان چه پير و چه جوان پاجوش‌ها بيشتر در معرض حمله اين شته قرار دارند. بر اثر تغذيه اين حشره برگهاي جوان تغيير شكل مي‌دهند. در اين گونه پيچش برگها غالباً عرضي است. به عبارتي كلي‌تر برگهاي جوان انتهايي بيشتر از همه در معرضحمله قرار دارند و بيشترين خسارت را مي‌بينند.



زيست‌شناسي

سيكل زندگي اين شته از نوع Holocyclic مي‌باشد. زمستان گذراني به صورت تخم است. اين تخمها معمولاً روي شاخه‌هاي يكساله گذاشته مي‌شوند. روي شاخه‌هاي سنين ديگر نيز ممكن است بتوان تخمي پيدا نمود. زمان تفريخ تخمها مصادف با باز شدن جوانه‌هاست. فعاليت بهار اين آفت شديد است و روي اعضا فعال و جوان گياهي به سرعت به زنده‌زايي ادامه داده و مهمترين خسارت خود را در همان زمان وارد مي‌آورد.

با بالا رفتن جمعيت، بالدارهايي در مجموعه شته‌ها ظاهر مي‌شوند كه انتشار آفت را به ساير درختان ميزبان كه در مجاورت قرار دارند به عهده مي‌گيرند. اين شته ميزبان ثانوي براي تابستان گذراني ندارد به عبارت ديگر تمام نسلهاي خود را روي درختان ميوه سردسيري كه قبلاً اسامي آنها ارائه شد طي مي‌نمايد و اگر مشاهده مي‌شود كه در طول تابستان جمعيت آن به شدت كاهش مي‌يابد به علت مهاجرت به طرف ميزبانهاي ثانوي نيست بلكه اين كاهش نتيجه اثر حرارت شديد محيطي، ايجاد تغييراتي در شيره گياهي و فعاليت قابل توجه دشمنان طبيعي اين شته مي‌باشد. از اوايل پاييز به بعد در جمعيت اين شته فزوني محسوسي در مقايسه با جمعيت تابستاني پديدار مي‌گردد. افراد جنسي از اواخر مهر شروع به ظاهر شدن مي‌كنند و تخمريزي تقريباً بلافاصله آغاز مي‌گردد.

تعداد نسل شته سبز سيب در سال بر حسب شرايط آب و هوايي محل فرق كرده و معمولاً 15 تا 20 نسل در سال توليد مي‌كند. اين شته يك ميزبانه است.

کنترل شیمیایی:

اگر شته‌ها موجب پيچيدگي برگ شوند يا توليد گال نمايند از سموم سيستميك مانند اكسي دی متون متيل (متاسيستوكس) و تيومتون (اكاتين) استفاده مي‌شود ولي اگر موجب پيچيدگي نشوند از پريميكارب (پريمور)‌ كه يك شته كش اختصاصي است، استفاد مي‌شود. براي مبارزه با شته‌هاي سبزي و جاليزي از هپتنوفوس (هوستاكوئيك) استفاده مي‌شود چون اثر سريع داشته ولي كم دوام است.همچنین سموم پر دوام در اوایل فصل مصرف شود.

1. تیومتون(اکاتین) EC 60 % یک در هزار

2. اکسی دیمتون متیل EC25% یک درهزار

3. مالاتیون EC25% دو درهزار

4. پیریمیکارب(پریمور) Df50% نیم درهزار

5. پیریمیکارب WP50% نیم درهزار

6. هپتنفوس EC50% یک در هزار

7. دیازینون EC60% یک در هزار

شته مومي يا شته خوني سيب Eriosoma lanigerum

شته مومي يا شته خوني سيب

Wooly aphid

Eriosoma lanigerum

(Hom.: Eriosomatidae)

 

ريشه واژه خانواده Eroisomatidae در لاتين به معناي بدن پشمالو مي‌باشد. اين آفت در اكثر نقاط جهان كه سيب كاشت مي‌شود شيوع دارد غير از سيب به انواع گلابي اهلي و وحشي، به، زالزالك و نيز نارون ‌آمريكايي با نام Ulmus americana (ميزبان اول) حمله مي‌كند.

اين آفت به صورت توده هاي سفيد رنگ در ماههاي مهر و تابستان روي سرشاخه‌ها و تنه درختان دانه‌دار به خصوص در اطراف زخم‌هاي حاصله از هرس شاخه‌ها ديده مي‌شود. اين آفت به ريشه و طوقه دررختان نيز حمله مي‌كند. در روي ريشه وطوقه خسارت اين آفت با ايجاد برآمدگي و گالهاي مخصوص همراه است. اين برآمدگي و گالها روي سرشاخه‌ها هم ديده مي‌شود. ارقام بومي كشور حساسيت فراواني به اين شته دارند. در حاليكه برخي ارقام خارجي مانند زرد و قرمز لبنان كمتر مورد حمله واقع مي‌شوند.



زيست‌شناسي

اين شته اگرچه دو ميزبانه است ولي در مناطقي كه ميزبان اول يافت نشود (مانند كشور ایران) در تمام مدت سال روي ميزبان دوم (درختان دانه‌دار) زندگي مي‌كند و مراحل جنسي و تخم در اين شرايط ديده نمي‌شود. در شرايط عادي كه هر دو ميزبانه وجود داشته باشد مانند همه شته‌هاي دوميزبانه، مرحله‌اي از سيكل زندگي خود را روي درختان ميوه دانه‌دار و مراحلي را نيز ري درختان نارون (افراد جنسي نر و ماده تخم، ماده موسس،ماده فونداتريژن) سپري مي‌كند.

اين شته ناقل بيماري قارچي شاتكر چند ساله روي درختان سيب مي‌باشد. زمستان گذراني در مرحله پورگي سپري مي‌شود. محل زمستان گذراني در شكاف‌هاي موجود روي تنه و شاخه‌هاي سنين مختلف و حتي شاخه‌هاي همان سال و طوقه و ريشه‌هاي ضخيم و اصلي مجاور تنه و نزديك سطح خاك مي‌باشد.



کنتـــــــرل:

1ـ مبارزه بيولوژيك

الف‌ـ زنبور Aphelimus mali (Aphelinidae) از پارازيتوئيدهاي اختصاصي شته مومي سيب مي‌باشد.

ب‌ـ لارو و حشره‌كش كفشدوزك‌هاي

Coccinella septampunotata

Exochomus spp

Chilocorus spp

ج‌ـ لاروهاي مگس‌هاي سيرفيد و لاروهاي كريزوپا

د‌ـ لاروهاي پشه‌هاي Cecidomyiidae

د‌ـ سن‌هاي شكاري از خانواده Anthoeoridae ,Nabidae

2ـ مبارزه زراعي

شته مومي سيب چون مكان‌هاي سايه‌دار را ترجيح مي‌دهد لذا در باغات سيب از كاشت پرپشت درختان بايستي اجتناب كرده و به هرس آنها دقت لازم مبذول داشت همواره جريان هوا و نفوذ اشعه‌هاي خورشيدي را به داخل درختان امكان‌پذير ساخت. چون شته‌ها اكثراً در داخل زخم‌هاي درختان و يا در محل‌هاي بريده و هرس شده آنها مستقر مي‌شوند لذا اين قسمت‌ها نبايد به حال خو رها شوند. همچني شاخه‌هاي گال‌دار و يا سرشاخه‌هاي مورد هجوم بايستي به طور مرتب قطع شده و نابود گردند.

3ـ كاشت واريته‌هاي مقاوم

تحقيقات ايستگاه East-Malling نشان مي‌دهد كه واريته‌هاي Northern spy و Winter majetin تقريباً مورد هجوم شته مومي واقع نمي‌شوند.

کنترل شیمیایی:

1. تیومتون(اکاتین) EC60% و 1در هزار

2. اکسی دیمتون متیل EC25% و 1 درهزار

3. پیریمیکارب(پریمور) Df50% و 5/. درهزار

سرخرطومي سيب Anthonomus pomorum

سرخرطومي سيب
Apple blossom weevil

Anthonomus pomorum
(Col.: Curculionidae)

 

ميزان اصلي آن سيب و علاوه بر آن به ساير درختان ميوه دانه‌دار هم خسارت مي‌زند، حشره كامل قبل از جفت‌گيري و تخمريزي از جوانه‌ها، برگ، گلهاي هنوز كاملاً بسته، حتي شاخه‌هاي بسيار كوچك حامل جوانه‌هاي گل و برگ تغذيه مي‌كند. لارو نيز از اندامهاي زايا نظير پرچم‌ها و تخمدان‌هاي گل و ميوه جوان تغذيه مي‌كند. غنچه‌هاي مورد حمله باز نشده، گلبرگها خشك، غنچه‌ها قهوه‌اي و بسته باقي مي‌مانند و سوراخي در آن بوجود مي‌آيد. در داخل غنچه آلوده تخم، لارو يا شفيره آفت ملاحظه مي‌گردد.



زيست‌شناسي

حشره كامل در شكاف يا زير پوست تنه درختان و يا پناهگاههاي ديگر زمستان را به سر مي‌برد. در اواخر اسفند و يا فروردين پناهگاههاي زمستاني را ترك كرده و شروع به تغذيه از غنچه‌ها مي‌نمايد. ماده‌ها يك تا دو روز پس از جفت‌گيري شروع به تخمريزي داخل غنچه‌هاي سبز مي‌كنند. حشره ماده با خرطوم خود سوراخي در غنچه ايجاد مي‌كند سپس چرخيده و انتهاي شكم را در مقابل سوراخ قرار داده و تخمريزي مي‌كند. تخم پس از 5 تا 15 روز تفريخ شده و لاروها پس از 2 تا 3 هفته تغذيه در داخل غنچه‌ها تبديل به شفيره مي‌گردند. دوره شفيرگي يك تا دو هفته مي‌باشد. سپس سرخرطومي‌هاي نسل جديد غنچه را سوراخ كرده و از آن خارج مي‌شوند و در پناهگاههاي مختلف زمستان گذراني مي‌كند. اين حشره يك نسل در سال دارد.

کنترل شیمیایی:

از سموم توصیه شده در مرحله غنچه قبل ازباز شدن گلها استفاده می کنیم

1. اندوسولفان EC35% و 1.5 درهزار

2. دیازینون wp40% و 1در هزار

3. فوزولن EC35% و 1.5 در هزار

سوسكهاي گرده خوار Epicometis hirta - Oxythyrco cinctella - Cetonia aurata

سوسكهاي گرده خوار
1- Epicometis hirta

(Col.: Scarabaeidae)

 

 

حشره كامل به طول 8 تا 13 ميليمتر است. رنگ عمومي بدن سياه مات تا نيمه شفاف مي‌باشد. بالپوشها مزين به نقطه‌هاي كوچك سفيد رنگ بوده كه تعداد و شكل آنها در نمونه‌هاي مختلف متفاوت هستند. سراسر بدن پوشيده از كركهاي بسيار ظريف كم و بيش متراكم و به رنگ زرد بسيار روشن است. درحشرات نر پنجه پاهاي جلو از ساق قدري كوتاهتر و در ماده‌ها پنجه قدرت بلندتر از ساق مي‌باشد. يك نسل در سال دارد. زمستان را به صورت حشره كامل در خاك طي مي‌كند. به گلخوار بور معروف است.

2- Oxythyrco cinctella

(Col.: Scarabaeidae)

 

حشره كامل به طول 8 تا 12.5 ميليمتر است. رنگ عمومي بدن و بالپوشها سياه براق مي‌باشد. در دو حاشيه پشت سينه اول دو نوار جانبي سراسري و به رنگ سفيد ديده مي‌شود. حاشيه تحتاني پشت سينه اول نيز داراي دو نقطه سفيد رنگ است. روي بالپوشها تعدادي لكه‌هاي كوچك بزرگ سفيد به چشم مي‌خورد. زمستان را به صورت حشره كامل داخل خاك چه داخل لانه‌هاي گلي و چه به صورت آزاد به سر مي‌برد. يك نسل در سال دارد. به گلخوار سياه معروف مي‌باشد.

3- Cetonia aurata

(Col.: Scarabaeidae)

 

 

 

جنس Cetonia بسيار شبيه به جنس Potosia مي‌باشد. جنس Cetonia داراي يك برجستگي كروي در مزواسترنوم بين كوكساي پاي دوم است در صورتيكه در جنس Potosia اين برجستگي وجود ندارد بلكه تخت است.

طول حشره كامل 15 تا 19 ميليمتر است. رنگ اين گونه سبز كم و بيش طلائي فلزي است. روي بالپوش‌ها به ويژه در نيمه پاييني لكه‌هاي عرضي و همچنين قطه‌هايي به رنگ سفيد ديده مي‌شوند كه شكل اندازه آنها در نمونه‌هاي مخلتف تغييرات خفيفي مي‌نمايد.

4- Potosia cuprea

(Col.: Scarabaeidae)

 

طول حشره كامل 17 تا 23 ميليمتر است. رنگ بالپوشها و پشت سينه اول و شكم از سبز با جلاي بسيار شفاف كه جلاي فلزي آن در برخي از نمونه‌ها بسيار طلايي مي‌شود تا رنگ مسي بسيار مشخص تغيير مي‌يابد كه در حالت اخير حشره داراي رنگ قرمز مسي سراسري مي‌گردد در حالي كه برخي از نمونه‌هاي ديگر به رنگ سبز يك دست بسيار شفاف با جلاي خفيف طلائي مي‌باشد.

در گونه 3 و 4 زمستان گذراني به صورت حشره كامل و لارو در داخل خاك و توده‌هاي كودهاي مختلف حيواني، خاك برگ و هرگونه انباشته‌اي از مواد گياهي در حال پوسيدن مي‌باشد. يك نسل در دو سال طي مي‌گردد.

در تمام چهار گونه بالا حشرات كامل از اعضاء‌ جنس گل تغذيه مي‌نمايند و خسارت وارد مي‌آورند. لاروها از مواد پوسيده گياهي خاك تغذيه مي‌نمايند. داراي 3 سن لاروي هستند.

کنترل:

براي مبارزه با اين آفات مي‌توان از گياهان تله استفاده نمود. ظاهراً گياهاني كه گلهاي آنها سفيد يا مايل به سفيد است و گل آذين درشت دارند بهترين حشرات را به خود جلب مي‌نمايند. در اين رابطه كشت و كار درختچه‌هايي مانند نسترن‌هاي سفيد در حاشيه باغات بسيار مفيد واقع مي‌شوند. اين گياهان بايد طوري انتخاب شوند كه همزان با درختان ميزبان اين آفت به گل به نشيند و دوره گل‌دهي آنها نسبتاً كافي باشد. در اين صورت عده زيادي از اين حشرات به سمت گياهان تله جلب شده و شكوفه درختان را كمتر مورد هجوم قرار مي‌دهند. به علاوه چنانچه مبارزه شيميايي با اين آفت لازم باشد ممكن است روي اين گياهان انجام گيرد. سم‌پاشي روي درختان در مرحله گل بسيار خطرناك است و علاوه بر آن كه روي تلقيح گل اثر مي‌گذارد موجب تلفات شديد حشرات مفيد به خصوص زنبور عسل مي‌گردد. در سطوح كم مي‌توان حشرات كامل را بوسيله تله‌هاي نوري جمع‌آوري و معدوم نمود.

سوسك برگخوار درختان ميوه Adoretus persicus

سوسك برگخوار درختان ميوه


Adoretus persicus

(Col.: Scarabaeidae)

 

 

اين حشره در مناطق خراسان، تهران، مركزي، همدان، لرستان، باختران، كردستان، اصفهان، فارس، يزد و كرمان فعال مي‌باشد. از آفات درجه دوم باغات ميوه محسوب مي‌شود. حشره كامل از برگ درختان مثمر نظير گلابي، سيب، به، گيلاس، گوجه، آلو، بادام، زردآلو و هلو، همچنين از برگ درختان غير مثمر نظير بيد و صنوبر تغذيه مي‌نمايد و در تراكم بالا فقط رگبرگ اصلي را به جا مي‌گذارد.

زيست‌شناسي
حشرات كامل معمولاً در اواخر خردادماه و اوايل تيرماه ظاهر مي‌شوند. ظهور آنها بسته به شرايط آب و هوايي مخصوصاص درجه حرارت فصل از منطقه‌اي به منطقه ديگر متفاوت مي‌باشد. حشره بالغ شب پرواز بوده و موقعي كه هوا تاريك مي‌شود از پناهگاه‌هاي خود خارج شده و شروع به پرواز مي‌نمايد. اين حشره از نظر فعاليت و رژيم غذايي معمولاً زندگي دسته جمعي دارد. حشرات بالغ به صورت دستجات 10 تا 20 تايي گاهي بيشتر در مجاورت هم زندگي مي‌كنند. تغذيه معمولاً ابتدا از كناره برگ شروع شده و تا رگبرگ اصلي ادامه پيدا مي‌كند و مسير خورده شده كاملاً مضرس است. در حمله شديد حتي رگبرگهاي فرعي را نيز خرده و فقط رگبرگ اصلي را باقي مي‌گذارد. فعاليت تغذيه‌اي حشره در تمام مدت شب ادامه داشته و صبح در پاي همان درخت در زير خاك يا كلوخه‌ها پنهان مي‌شوند و يا در زير پوستك و شكاف تنه درختان به سر مي‌برند.

اين حشرات پس از مدتي تغذيه جفت‌گيري كرده و افراد ماده تخم‌هاي خو را در داخل توده‌هاي كود دامي و مواد پوسيده گياهي قرار مي‌دهند. اين تخم‌ها به فاصله 2 تا 3 هفته باز مي‌شوند و لاروها از مواد پوسيده گياهي تغذيه مي‌كنند. در مرحله لاروي به هيچ وجه زياني وارد نمي‌كنند. اين لاروها تا اواسط بهار سال بعد دوران تغذيه خود را پايان داده و در داخل خاك در ميان محفظه بيضي شكل گلي تبديل به شفيره مي‌شوند. يك نسل در سال دارد اما در برخي مواقع يك نسل در دو سال طي مي‌شود.

کنترل:
1ـ مبارزه مكانيكي:

الف‌ـ چون حشره نسبت به نور كشش مثبت دارد مي‌توان توسط تله‌هاي نوري و نظاير آن در شب آنها را جمع‌آوري نمود.

ب‌ـ در حالت خاص مي‌توان حشرات كامل را شبها از روي برگها جمع‌آوري و معدوم نمود و در هنگام روز در مناطق آلوده از زير خاك و كلوخه‌هاي اطراف درختان آنها را جمع نموده و از بين برد.

2ـ استفاده از گياهان تله: اين حشره تمايل زيادي به تغذيه از برگ درختان تبريزي دارد. مي‌توان با كشت اين گياه به عنوان تله در اطراف باغ تا اندازه‌اي از خسارت و صدمه آن به درختان ميوه جلوگيري نمود. به علاوه سم‌پاشي را روي همين درختان منحصر كرده و از انبوهي آفت كاست.

سپردار گوجه Diaspidiotus prunotum

سپردار گوجه

Diaspidiotus prunotum

Syn.: Aspidiotus prunorum

(Hom.: Diaspididae, Aspidiotini)

در تمام نقاط كشور كه درختان سردسيري كشت مي‌شود انتشار دارد. از نظر ميزبان از تمام هسته‌داران خانواده رزاسه و از روي سيب و زالزالك در اصفهان و به كرج گزارش شده است. محل خسارت شپشك روي شاخه و تنه مي‌باشد كه با مكيدن شيره گياهي باعث ضعف درخت مي‌گردد. كوثري خسارت آفت را روي برگ نيز گزارش كرده است ولي تاكنون فعاليت آن روي ميوه مشاهد نشده است.

کنترل:

زنبورهاي پارازيتوئيد

Archenomus bicolor (Hym.: Aphelinidae)

Habroleps tergrigorianae (Hym.: Aphelinidae)

کنترل شیمیایی:

. مبارزه شيميايي بايد زماني باشد كه شپشك در مرحله Crawler باشد و 75% پوره‌هاي از زير سپر خارج شده باشند.

1. آزینفوس متیل(گوزاتیون) EC20% و 2در هزار

2. اتیون EC47% و 1.5 درهزار

3. اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1در هزار

4. کلرپیریفوس(دورسبان) EC40.8% و 1.5- 1 درهزار

5. روغن امولسیون شونده O 80% و 5/. درصد

شپشك نخودي Eulecanium coryli

شپشك نخودي

Eulecanium coryli

(Hom.: Coccidae)

 

حشره‌اي است كه در حالت بلوغ نيم كروي و به رنگ قرمز براق مي‌باشد. اندازه آن در حدود يك ماش يا كمي بزرگتر است. اين حشره روي عده زيادي از درختان ميوه دانه‌دار و هسته‌دار ديده مي‌شود. درخت به براي اين آفت ميزبان بسيار مناسبي است. اين حشره نيز با مكيدن شيره گياهي باعث ضعف شديد درختان ميزبان مي‌گردد. از طرف ديگر ترشح عسلك دارد كه باعث تجمع گرد و خاك در سطح تنه و سرشاخه و برگ درختان ميزبان مي‌گردد و در نتيجه باعث كاهش فعاليت‌هاي فيزيولوژيك درخت به خصوص كربن‌گيري و تنفس مي‌گردد.



زيست‌شناسي

اين حشره زمستان را به صورت پوره سن دو به سر مي‌برد. اين پوره پس از مدتي تغذيه در بهار تبديل به حشره كامل ماده مي‌شود و در اين حالت به مرور بدن حشره ماده از سطح زيرين چروكيده شده و جلد شاخي حشره تبديل به محفظه تخم مي‌شود. اواخر خرداد ماه حشرات ماده شروع به تخمگذاري مي‌كنند. اين تخمها در اواسط تيرماه باز مي‌شوند و پوره‌ها از زير جلد ماده خارج شده و در سطح برگها، ميوه‌ها و سرشاخه‌ها پراكنده مي‌شوند و اغلب توسط باد به اطراف پراكنده مي‌گردند. اين حشره در سال فقط يك نسل دارد.



کنترل:

به علت وجود عوامل كنترل كننده طبيعي مبارزه شيميايي توصيه نمي‌شود. در صورت بالا بودن تراكم جمعيت آفت مي‌توان سرشاخه‌هاي آلوده را قطعو معدوم نمود.

زنبورهاي پارازيتوئيد

Hymenoptera: Encyrtidae

Blastothrix brittanica

Habrolepis tergrigorianae

Hymenoptera: Aphelinidae

Archenomus bicolor

کنترل شیمیایی:

. مبارزه شيميايي بايد زماني باشد كه شپشك در مرحله Crawler باشد و 75% پوره‌هاي از زير سپر خارج شده باشند.

1. آزینفوس متیل(گوزاتیون) EC20% و 2در هزار

2. اتیون EC47% و 1.5 درهزار

3. اتریمفوس(اکامت) EC50% و 1در هزار

4. کلرپیریفوس(دورسبان) EC40.8% و 1.5- 1 درهزار

5. روغن امولسیون شونده O 80% و 5/. درصد

مبارزه زمستانه: اين مبارزه اغلب در مورد گونه‌هايي عمل مي‌شود كه حشره به صورت پوره و يا حشره كامل مي‌باشد. اين روش در مورد شپشكهاي زير خانواده Lecaninae كه داراي بدن بدون محافظ مي‌باشند خيلي مؤثر است (مانند شپشك نخودي). سم‌پاشي زمستانه اواخر زمستان به صورت روغن‌پاشي (سموم روغني Volk) پس از سپري شدن اوج سرماي زمستان و قبل از بيداري درختان انجام مي‌شود (روغن‌هاي زمستانه داراي هيدروكربن اشباع كمتري هستند).